หากมองผ่านสายตาแบบผิวเผิน เราอาจเข้าใจว่าอนุรักษ์นิยมไทยจำนวนหนึ่ง “ชื่นชม” จีน รัสเซีย หรือแม้แต่อิหร่านและเกาหลีเหนือ เพราะเชื่อว่าประเทศเหล่านี้แข็งแกร่ง เด็ดขาด และไม่ยอมสหรัฐฯ แต่หากส่องลึกลงไป ปรากฏการณ์นี้มีหลายชั้นกว่านั้นมาก มันเป็นทั้งเรื่องของความทรงจำทางประวัติศาสตร์ การปกป้องระเบียบอำนาจเดิม ความหวาดระแวงต่อการแทรกแซงจากตะวันตก และการใช้เวทีโลกเป็นสมรภูมิแทนความขัดแย้งทางการเมืองในประเทศ
ประเด็นสำคัญไม่ใช่ว่า “คนเหล่านี้รักจีนหรือรัสเซียมากเพียงใด” แต่คือ “พวกเขาไม่ไว้วางใจโลกเสรีนิยมตะวันตกมากเพียงใด”
1) แกนลึกที่สุด: ไม่ไว้วางใจตะวันตก มากกว่าศรัทธาจีนหรือรัสเซีย
แรงขับหลักของแนวโน้มนี้ไม่ใช่ความรู้สึกชื่นชมจีนหรือรัสเซียอย่างเป็นระบบ แต่คือความรู้สึกต่อต้านตะวันตก โดยเฉพาะสหรัฐฯ และยุโรป ที่ถูกมองว่าเข้ามาวิจารณ์ กดดัน หรือแทรกแซงการเมืองไทยภายใต้ภาษาของประชาธิปไตย สิทธิมนุษยชน และเสรีภาพ พลวัตนี้ยิ่งชัดหลังรัฐประหารปี 2549 และ 2557 เมื่อความสัมพันธ์กับตะวันตกตึงตัวขึ้น และคำวิจารณ์จากภายนอกถูกตีความโดยฝ่ายอนุรักษ์นิยมว่าเป็นการรุกล้ำ “เรื่องภายใน” ของไทย[2]
ในอีกด้านหนึ่ง จีนและรัสเซียถูกมองว่าเคารพอธิปไตยของรัฐ ไม่ยื่นนิ้วเข้ามาตัดสินคุณค่าการเมืองภายในของไทย จึงดู “ปลอดภัยกว่า” ในสายตาของผู้ที่ให้ความสำคัญกับเสถียรภาพของระเบียบเดิมเหนือหลักเสรีนิยม สิ่งนี้สอดคล้องกับงานวิชาการล่าสุดที่ชี้ว่า “ปัจจัยจีน” ในไทยถูกกรองผ่านความแตกแยกทางการเมืองภายใน และผู้สนับสนุนระบอบอำนาจนิยมมักมองจีนในแง่บวกกว่าผู้ที่โน้มเอียงประชาธิปไตย[1]
2) ประวัติศาสตร์ถูกนำมาใช้เป็นทุนทางอารมณ์และอุดมการณ์
ความทรงจำเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างสยามกับรัสเซียในสมัยรัชกาลที่ 5 โดยเฉพาะบทบาทของซาร์นิโคลัสที่ 2 มักถูกหยิบมาเล่าในฐานะ “มิตรภาพเก่า” ที่ช่วยให้สยามรับมือแรงกดดันจากจักรวรรดินิยมตะวันตกได้ เรื่องนี้มีฐานอยู่บนข้อเท็จจริงบางส่วนจริง เพราะรัสเซียมีบทบาททางการทูตในยุคปลายศตวรรษที่ 19 และความสัมพันธ์ส่วนพระองค์ระหว่างราชสำนักมีความสำคัญไม่น้อย[3]
แต่หากมองอย่างรอบด้าน สยามมิได้ “รอด” เพราะรัสเซียเพียงประเทศเดียว หากรอดเพราะการถ่วงดุลมหาอำนาจ การปฏิรูปภายใน และความยืดหยุ่นทางการทูตอย่างยิ่งยวด กระนั้นก็ตาม ประวัติศาสตร์มิตรภาพกับรัสเซียยังถูกใช้เป็นทรัพยากรเชิงวาทกรรมในปัจจุบัน เพื่อย้ำว่าตะวันตกเคยเป็นผู้ล่าอาณานิคม ขณะที่รัสเซียถูกวาดภาพว่าเป็น “มิตร” มากกว่า “ผู้คุกคาม”
3) ความชื่นชอบผู้นำแบบ strongman ไม่ได้เกิดขึ้นอย่างลอย ๆ
เมื่อฝ่ายอนุรักษ์นิยมไทยจำนวนหนึ่งชื่นชมผู้นำอย่างวลาดิเมียร์ ปูติน หรือสี จิ้นผิง ความชื่นชมนั้นมักไม่ใช่เพราะเข้าใจบริบทภายในรัสเซียหรือจีนทั้งหมด แต่เป็นเพราะผู้นำเหล่านี้ถูกใช้เป็นสัญลักษณ์ของ “รัฐที่ยังควบคุมสังคมได้” ในสายตาของคนที่มองว่าระบบเลือกตั้ง เสรีภาพในการประท้วง และความหลากหลายทางการเมืองอาจนำไปสู่ความวุ่นวาย ความแตกแยก หรือการสั่นคลอนสถาบันหลัก[4]
ในกรอบความคิดนี้ เสถียรภาพจึงถูกวางไว้เหนือเสรีภาพ ระเบียบเหนือการแข่งขัน และอำนาจส่วนกลางเหนือการกระจายอำนาจ การยกย่องผู้นำแบบเด็ดขาดจึงไม่ใช่เรื่องของต่างประเทศอย่างเดียว หากคือการยืนยันอุดมคติทางการเมืองแบบเดียวกับที่ต้องการภายในไทยเอง
เสถียรภาพมาก่อน
ระเบียบและความต่อเนื่องของอำนาจถูกให้ค่าน้ำหนักสูงกว่าการแข่งขันทางการเมืองแบบเปิด
อำนาจส่วนกลางสำคัญ
ระบบที่รวมศูนย์และตัดสินใจเร็วถูกมองว่าปกป้องชาติได้ดีกว่าระบบที่เปิดให้ต่อรองหลายฝ่าย
เสรีนิยมถูกมองว่าเสี่ยง
วัฒนธรรมสิทธิ เสรีภาพ และการประท้วงถูกตีความว่าอาจนำไปสู่ความไม่มั่นคงทางสังคม
4) เวทีโลกเป็นภาพสะท้อนของสงครามการเมืองในประเทศ
ปรากฏการณ์ pro-Russia หรือ pro-China ในบางกลุ่มอนุรักษ์นิยมไทยจะเข้าใจได้ไม่ครบเลย หากแยกมันออกจากความขัดแย้งทางการเมืองไทยตลอดสองทศวรรษที่ผ่านมา งานวิเคราะห์จำนวนหนึ่งชี้ตรงกันว่าการถกเถียงเรื่องยูเครนในไทยไม่ได้เป็นเพียงเรื่องต่างประเทศ แต่เป็น “สงครามตัวแทนทางวาทกรรม” ระหว่างฝ่ายอนุรักษ์นิยมกับฝ่ายประชาธิปไตยในประเทศเอง[5]
เมื่อฝ่ายก้าวหน้า นักศึกษา หรือคนรุ่นใหม่จำนวนมากยืนข้างยูเครน วิจารณ์รัสเซีย และเน้นเรื่องเผด็จการกับสิทธิของประชาชน ฝ่ายอนุรักษ์นิยมจำนวนหนึ่งจึงตอบสนองในเชิงตรงข้ามโดยอัตโนมัติ เพราะมองว่านี่คือชุดความคิดเดียวกับที่เคยใช้โจมตีรัฐบาลทหาร หรือวิจารณ์สถาบันหลักในไทย กล่าวอีกอย่างหนึ่งคือ จุดยืนต่อสงครามยูเครนถูกทำให้เป็นเครื่องหมายทางการเมืองภายในไทยมากกว่าจะเป็นการอ่านภูมิรัฐศาสตร์อย่างเยือกเย็น
5) “ไม่แทรกแซงกิจการภายใน” คือถ้อยคำที่มีเสน่ห์มากในสายตารัฐอนุรักษ์นิยม
หลัก non-interference ของจีนและรัสเซียมีพลังทางอารมณ์และการเมืองสูงมากสำหรับชนชั้นนำหรือเครือข่ายที่ต้องการปกป้องระเบียบเดิม เพราะมันให้คำสัญญาโดยนัยว่า ไม่ว่าจะเกิดอะไรขึ้นภายในประเทศ ตราบใดที่รัฐยังคุมอำนาจได้ รัฐภายนอกก็ไม่ควรเข้ามาตัดสิน ด้วยเหตุนี้ หลักดังกล่าวจึงกลายเป็นภาษาที่เข้ากับจารีต “ชาติ ศาสน์ กษัตริย์” และความคิดเรื่องอำนาจอธิปไตยแบบรวมศูนย์
อย่างไรก็ดี ควรระวังการโรแมนติไซซ์หลักการนี้มากเกินไป เพราะในทางปฏิบัติ มหาอำนาจทุกฝ่ายต่างมีผลประโยชน์และเครื่องมือกดดันของตนเอง เพียงแต่บางฝ่ายใช้ภาษาสิทธิมนุษยชน บางฝ่ายใช้ภาษาเศรษฐกิจ ความมั่นคง หรือโครงสร้างพื้นฐานเท่านั้น
6) ปัจจัยเศรษฐกิจ: จีนอยู่ในโครงสร้างผลประโยชน์ของไทยจริง
นอกจากอุดมการณ์แล้ว ยังมีชั้นของผลประโยชน์เชิงรูปธรรมที่ต้องมองตรง ๆ ด้วย จีนเป็นคู่ค้ารายใหญ่ที่สุดของไทย และความร่วมมือระดับรัฐต่อรัฐยังครอบคลุมตั้งแต่การค้า พลังงาน ดิจิทัล รถยนต์ไฟฟ้า ไปจนถึงโครงสร้างพื้นฐาน[6] การโน้มเอียงเข้าหาจีนของคนบางกลุ่มจึงไม่ได้มีแต่เรื่องอารมณ์หรือวาทกรรม แต่สอดคล้องกับผลประโยชน์เชิงเศรษฐกิจและยุทธศาสตร์ของชนชั้นนำบางส่วนด้วย
อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้ไม่ควรถูกสรุปง่ายเกินไปว่าไทย “เลือกจีนแล้ว” เพราะไทยยังรักษาความร่วมมือทางทหารกับสหรัฐฯ อย่างมีนัยสำคัญต่อเนื่อง ทั้งในฐานะพันธมิตรตามสนธิสัญญา การฝึก Cobra Gold และเครือข่ายความร่วมมือด้านความมั่นคงที่สืบเนื่องมายาวนาน[7] สิ่งที่ไทยทำในระดับรัฐจริง ๆ จึงมักเป็นการถ่วงดุลและ hedging มากกว่าการเข้าค่ายใดค่ายหนึ่งอย่างเด็ดขาด[8]
7) โซเชียลมีเดียทำให้เสียงบางแบบดังเกินสัดส่วนจริง
ปรากฏการณ์ที่เห็นชัดในโลกออนไลน์อาจทำให้รู้สึกว่ากลุ่มอนุรักษ์นิยมไทย “ส่วนใหญ่” เทไปทางรัสเซียหรือจีน แต่ในทางวิธีวิทยา เราควรระวังการเอาเสียงในแพลตฟอร์มมาสรุปแทนสังคมทั้งหมด สภาพสื่อไทยทุกวันนี้พึ่งพาโซเชียลมีเดียสูงมาก และอัลกอริทึมมีแนวโน้มขยายคอนเทนต์ที่ปลุกอารมณ์หรือแบ่งขั้วได้ดี[9] จึงอาจทำให้มุมมองที่สุดโต่งหรือเสียงที่ดังที่สุดดูเหมือนเป็นกระแสหลัก ทั้งที่จริงอาจเป็นเพียงกลุ่มที่มีวินัยทางการสื่อสารหรือมีเครือข่ายกระจายสารมากกว่า
8) สิ่งที่กำลังถูกต่อสู้กันจริง ๆ คือ “ประเทศไทยควรมีระเบียบแบบไหน”
หากจะสรุปแก่นแท้ของเรื่องนี้ให้คมที่สุด เราควรพูดว่า ปรากฏการณ์ที่อนุรักษ์นิยมไทยบางส่วนเอนเอียงไปทางจีนและรัสเซีย ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องความนิยมต่อมหาอำนาจเหล่านั้น แต่คือการต่อสู้เชิงสัญลักษณ์เกี่ยวกับรูปแบบระเบียบการเมืองที่ต้องการให้ประเทศไทยเป็น โลกตะวันตกถูกผูกเข้ากับประชาธิปไตย สิทธิ การวิจารณ์สถาบัน และการกดดันจากภายนอก ส่วนจีนและรัสเซียถูกผูกเข้ากับเสถียรภาพ อำนาจส่วนกลาง และรัฐที่ไม่ยอมให้ใครมาสั่งสอน
ดังนั้น เมื่อคนบางกลุ่มเลือก “เชียร์” จีนหรือรัสเซีย สิ่งที่พวกเขากำลังปกป้องจริง ๆ อาจไม่ใช่ปักกิ่งหรือมอสโก แต่คือโลกทัศน์ทางการเมืองแบบหนึ่งที่เชื่อว่า สังคมจะปลอดภัยก็ต่อเมื่ออำนาจยังมีศูนย์กลาง การเปลี่ยนแปลงถูกควบคุม และระเบียบเก่ายังไม่ถูกท้าทายเกินไป
ข้อควรระวังเชิงวิชาการ: บทความนี้ไม่ได้เหมารวมว่าฝ่ายอนุรักษ์นิยมไทยทั้งหมดมีท่าทีเช่นเดียวกันทั้งหมด และไม่ได้สรุปว่าไทยในระดับรัฐเลือกจีนหรือรัสเซียเหนือสหรัฐฯ แบบเด็ดขาด จุดมุ่งหมายคืออธิบาย “แนวโน้มที่พบได้จริง” ในเชิงโครงสร้าง ความคิด และวาทกรรม
บทสรุป
หากจะอ่านปรากฏการณ์นี้อย่างเป็นธรรม เราต้องไม่หยุดอยู่แค่คำว่า “ฝ่ายขวาไทยเชียร์เผด็จการต่างชาติ” เพราะคำอธิบายแบบนั้นแม้มีส่วนจริง แต่ยังตื้นเกินไป ความจริงที่ลึกกว่าคือ ไทยกำลังฉายความขัดแย้งภายในของตนเองออกไปบนเวทีโลก คนที่กลัวเสรีนิยมตะวันตกจึงมองจีนและรัสเซียเป็นกำแพงป้องกัน คนที่กลัวอำนาจนิยมก็จะมองตะวันตกเป็นพื้นที่ของหลักสิทธิและการคานอำนาจ สุดท้ายแล้ว สิ่งที่กำลังถูกโต้เถียงกันผ่านยูเครน ไต้หวัน หรือทะเลจีนใต้ ไม่ได้มีแค่ชะตาของโลก แต่มีชะตาของระเบียบการเมืองไทยซ่อนอยู่ด้วย
At first glance, it may seem that many Thai conservatives simply admire China, Russia, or even Iran and North Korea because these states look strong, decisive, and resistant to the United States. But the deeper reality is more layered. What we are observing is not merely foreign-policy preference. It is a mixture of historical memory, domestic identity politics, anxiety about Western liberalism, and a projection of Thailand’s internal political conflict onto the global stage.
The central question is not, “How much do these groups love China or Russia?” It is, “How deeply do they distrust the liberal West?”
1) The deepest driver is distrust of the West, not pure admiration for China or Russia
The strongest engine behind this tendency is not an informed attachment to China or Russia as such. It is a negative reaction to the United States and Western Europe, which are often seen by conservative Thai circles as external actors that criticize, pressure, or morally intrude into Thai politics in the name of democracy, human rights, and liberal values. This dynamic became especially salient after the coups of 2006 and 2014, when relations with Western governments became more strained and outside criticism was interpreted by many conservatives as interference in Thailand’s sovereign affairs.[2]
By contrast, China and Russia are frequently perceived as powers that do not lecture Thailand about its domestic political order. That makes them appear safer, more respectful, and more compatible with a worldview that prioritizes stability over liberal contestation. Recent scholarship on Thailand supports this interpretation, arguing that attitudes toward China are mediated through Thailand’s domestic political polarization and that advocates of authoritarian rule tend to view China more favorably than those with stronger democratic orientations.[1]
2) History functions as emotional and ideological capital
The old Siamese-Russian connection, especially the relationship between King Chulalongkorn and Tsar Nicholas II, is regularly invoked by conservative commentators as evidence of a longstanding friendship. This historical memory is not entirely invented. Russia did have diplomatic relevance in the late nineteenth century, and court-to-court ties mattered in the broader strategic environment of that era.[3]
Yet the survival of Siam was never the work of Russia alone. It depended on elite reform, strategic balancing between imperial powers, and remarkable diplomatic flexibility. Even so, the Russian connection continues to serve as a useful narrative resource: it reinforces the idea that the West was historically predatory, whereas Russia is remembered as a sympathetic partner rather than a colonizing threat.
3) Admiration for strongman rule has a domestic logic
When some Thai conservatives praise Vladimir Putin or Xi Jinping, the admiration often reflects less knowledge of Russia or China themselves than a symbolic longing for a state that still appears capable of commanding society. For people who see electoral competition, protest politics, and ideological pluralism as drivers of instability, leaders who centralize authority can seem attractive precisely because they embody order, decisiveness, and state continuity.[4]
In that value hierarchy, stability comes before liberty, hierarchy before open contestation, and the center before the periphery. Strongman admiration therefore cannot be understood purely as external alignment. It also mirrors a domestic political ideal: a Thailand in which core institutions remain insulated from disruptive change.
Stability first
Order and continuity are weighted more heavily than open-ended political competition.
Central authority matters
Highly centralized decision-making is often seen as more capable of defending the nation.
Liberalism is viewed as risky
Rights-based politics and protest culture are often interpreted as gateways to social disorder.
4) Global conflicts become extensions of domestic political war
Thai pro-Russia or pro-China discourse cannot be fully understood apart from Thailand’s own political struggle over the past two decades. Several analyses suggest that debates over Ukraine in Thailand have functioned as a proxy battle between domestic conservative and democratic camps.[5]
When students, younger voters, and pro-democracy voices identify with Ukraine and criticize Russia as an authoritarian aggressor, many conservatives react in the opposite direction almost reflexively. Why? Because they perceive the moral language deployed against Russia as the same language once used against military rule, conservative establishments, or even sacred institutions at home. In other words, positions on Ukraine become internal political signals long before they become careful geopolitical judgments.
5) “Non-interference” carries real ideological appeal
China’s and Russia’s emphasis on non-interference resonates strongly with conservative state-centered thinking. It offers an implicit guarantee that domestic political order should remain the prerogative of the sovereign state, not an object of external moral arbitration. That makes the principle especially attractive to elites and networks invested in protecting inherited political arrangements.
Still, this principle should not be romanticized. Every major power advances its interests abroad. The difference is often one of language and method: some use the vocabulary of rights and democracy, others the language of security, trade, infrastructure, or strategic partnership.
6) Economics matters: China is structurally embedded in Thailand’s interests
Ideology is not the whole story. China is Thailand’s largest trading partner, and official cooperation now spans trade, energy transition, digital economy, electric vehicles, and other strategic sectors.[6] That means favorable attitudes toward China can also be grounded in very practical elite calculations about commerce, investment, and long-term strategic advantage.
Yet it would be inaccurate to say that Thailand, at the state level, has simply chosen China over the United States. Thailand remains a U.S. treaty ally, continues to participate in long-standing security cooperation, and still co-hosts the Cobra Gold military exercise.[7] Most serious assessments therefore describe Thailand’s actual state behavior as hedging or balancing rather than hard alignment with either camp.[8]
7) Social media amplifies some voices beyond their real social weight
Online visibility can create the impression that Thai conservatives are overwhelmingly pro-Russia or pro-China. Methodologically, however, that conclusion requires caution. Thailand’s media environment is deeply shaped by social platforms, and algorithmic systems tend to amplify emotionally charged and polarizing content.[9] The loudest discourse is not always the largest discourse. Sometimes it is simply the most networked, the most provocative, or the most disciplined in circulation.
8) What is really being contested is the kind of order Thailand should have
The sharpest way to summarize this phenomenon is to say that support for China or Russia among some Thai conservatives is not mainly about Beijing or Moscow. It is about defending a preferred model of political order for Thailand itself. The West is associated with democracy, rights, pressure on entrenched institutions, and external moral scrutiny. China and Russia are associated with central authority, regime continuity, and the refusal to be lectured.
So when some Thai conservatives appear to “choose” China or Russia, what they may actually be protecting is not a foreign country at all, but a domestic worldview: one in which society remains safe only if power retains a center, change stays controlled, and inherited institutions are not pushed too far, too fast.
Scholarly caution: This essay does not claim that all Thai conservatives think alike, nor that the Thai state has decisively chosen China or Russia over the United States. Its purpose is to explain a real and visible tendency at the level of discourse, political imagination, and structural incentives.
Conclusion
A fair reading of this phenomenon must go beyond saying that “the Thai right likes foreign authoritarian powers.” That line contains part of the truth, but it is still too shallow. The deeper truth is that Thailand is projecting its own internal conflict onto world affairs. Those who fear Western liberalism see China and Russia as shields. Those who fear authoritarianism look to the liberal world for principles, protections, and counterweights. In the end, arguments over Ukraine, Taiwan, or the South China Sea are never only about those places. Hidden inside them is a struggle over the moral and institutional future of Thailand itself.
