รายงานยุทธศาสตร์ชาติแบบ Dual Tracks: เยียวยาจุลภาค + ปฏิรูปมหภาค เพื่อคลี่ “อำนาจ 70%” ให้กลับสู่รัฐสมัยใหม่ที่รับผิดรับชอบ
กรอบคิดและหลักการออกแบบนโยบาย
Dual Tracks คืออะไร?
จุลภาค (Micro) ชีวิตจริงของคน—รายได้ หนี้ งาน ความปลอดภัย ความยุติธรรม บริการรัฐ การศึกษา มหภาค (Macro) กติกาและสถาบัน—รัฐธรรมนูญ กลไกตรวจสอบ งบประมาณ โครงสร้างอำนาจความมั่นคง ระบบราชการ การกระจายอำนาจ
การแก้ปัญหาแบบ “รางเดียว” มักล้มเหลว: เยียวยาปากท้องโดยไม่แตะโครงสร้างอำนาจ → รักษาอาการ ปฏิรูปโครงสร้างโดยไม่เยียวยาคน → การเมืองที่ไร้มนุษยธรรม ดังนั้น ไทยต้องเดิน สองรางพร้อมกัน ให้เห็นผลทั้งวันนี้และระยะยาว
8 เสาหลัก: สมุทัย (รากเหตุ) และมรรค (ทางแก้) แบบ Dual Tracks
เสาหลักที่ 1: นิติรัฐ–ความรับผิด
สมุทัย เลือกปฏิบัติ / impunity / ข้อมูลทึบ / ไม่มีหน่วยสอบสวนที่น่าเชื่อถือเมื่อรัฐเป็นคู่กรณี
Track A (Micro)
- ศูนย์ช่วยเหลือสิทธิประชาชน (จังหวัด + ออนไลน์)
- คุ้มครองพยาน/ผู้ร้องเรียน พร้อมช่องทางปลอดภัย
- SLA บริการรัฐตอบใน X วัน (มีตัวจับเวลาและรายงานผล)
KPI: เวลาปิดเรื่องร้องเรียน, จำนวนคดีช่วยเหลือสำเร็จ, คะแนนความเชื่อมั่นบริการรัฐ
Track B (Macro)
- FOI “เปิดเป็นค่าเริ่มต้น” + บังคับเผยข้อมูลจัดซื้อ/สัญญา
- Truth & Accountability Commission (กระบวนการค้นความจริง + รับผิด)
- หน่วยสอบสวนอิสระเมื่อรัฐเป็นคู่กรณี
KPI: สัดส่วนข้อมูลเปิด, จำนวนคดีรัฐเข้าสู่กระบวนการอิสระ, benchmark นิติรัฐ/คอร์รัปชัน
เสาหลักที่ 2: Reset พลเรือน–ทหาร
สมุทัย งบสูงตรวจสอบต่ำ / โยกย้ายแบบเครือข่าย / กฎหมายพิเศษซ้อนทับโดยขาดการกำกับจากสภา
Track A (Micro)
- งบกลาโหมแบบอ่านง่าย (หมวดซื้อ/ซ่อม/สัญญา/เจ้าของงบ)
- ช่องทางร้องเรียนในพื้นที่ความมั่นคง (นอก chain of command)
- มาตรการชายแดนเน้น human security: โปรโตคอลคุ้มครองชุมชน
Track B (Macro)
- กฎหมายกำกับกองทัพโดยพลเรือน + audit จัดซื้อทุกโครงการเสี่ยง
- ปฏิรูปแต่งตั้งโยกย้าย (เกณฑ์ผลงาน + เปิดเหตุผล)
- กฎหมายพิเศษใส่ sunset clause + ต้องขออนุมัติสภาเมื่อเกิน X วัน
เสาหลักที่ 3: กติกาการเมืองเป็นธรรม
สมุทัย ช่องสืบทอดอำนาจ / การบังคับใช้กติกาไม่สม่ำเสมอ / พรรคอ่อนแอเพราะทุนมืดครอบงำ
Track A (Micro)
- ลดช่องตีความเลือกปฏิบัติ (กติกาชัด + เหตุผลต้องเผย)
- เปิดข้อมูลผู้สมัคร/ผลประโยชน์ทับซ้อนแบบค้นง่าย
- สัญญาประชาคม “ไม่ใช้รัฐกำจัดคู่แข่ง” (มาตรฐานเดียว)
Track B (Macro)
- แก้รัฐธรรมนูญให้เสียงประชาชนเป็นตัวตัดสินจริง
- ปฏิรูปองค์กรตรวจสอบให้โปร่งใสและรับผิด (มาตรฐานเดียว)
- ตัดทุนมืด + เสริมพรรคการเมืองให้เป็นสถาบัน (finance transparency)
เสาหลักที่ 4: เศรษฐกิจครัวเรือน
สมุทัย หนี้สูง / รายได้โตช้า / แรงงานนอกระบบไร้กันชน / ผูกขาดและ rent extraction
Track A (Micro)
- รีไฟแนนซ์/ปรับโครงสร้างหนี้แบบมีเงื่อนไข
- สวัสดิการแรงงานนอกระบบ (กันชนรายได้ขั้นต่ำ)
- งานชุมชนค่าแรงมาตรฐาน (ชั่วคราวแต่ยืนหยัดศักดิ์ศรี)
Track B (Macro)
- ภาษีเพื่อสวัสดิการถ้วนหน้าแบบยั่งยืน
- คุ้มครองการแข่งขันทางการค้า (เอาจริงกับผูกขาด)
- SME + อุตสาหกรรมอนาคต + เข้าถึงทุนและตลาดรัฐแบบโปร่งใส
เสาหลักที่ 5: ชายแดนไทย–กัมพูชา (แพ็กเดียว)
สมุทัย อำนาจพิเศษ + ข้อมูลทึบ / เศรษฐกิจสีเทา / การปลุกชาตินิยมเพื่อปิดคำถามเรื่องความรับผิดและผลประโยชน์ทับซ้อน
Track A (Micro)
- Hotline + incident protocol ลดปะทะและลดความเข้าใจผิด
- คุ้มครองชุมชนชายแดน (เตือนภัย–อพยพ–ฟื้นรายได้)
- ปราบอาชญากรรม “ตามเงิน” + ศูนย์ร้องเรียนเจ้าหน้าที่
Track B (Macro)
- เปิดข้อมูลด่าน/รายได้/จัดซื้อ (border integrity dashboard)
- หมุนเวียนตำแหน่ง + ตรวจสอบร่วม ลดผลประโยชน์ทับซ้อน
- โซนเศรษฐกิจชายแดน “สีขาว” ลดแรงจูงใจเข้าสีเทา
เสาหลักที่ 6: รัฐบริการ–รัฐเปิด
สมุทัย รวมศูนย์สูง / ดุลพินิจมาก / งบไม่ผูกผล / ข้อมูลเข้าถึงยาก
Track A (Micro)
- เปิดข้อมูลงบ–จัดซื้อ “ค้นง่าย”
- บริการดิจิทัล 20 รายการที่คนใช้จริง + SLA
- ลด time-to-permit ครึ่งหนึ่งในใบอนุญาตหลัก
Track B (Macro)
- Outcome-based budgeting (งบผูกผลลัพธ์)
- ลดดุลพินิจ + สุ่มตรวจ + บันทึกเหตุผลทุกครั้ง
- กระจายอำนาจพร้อมงบและความรับผิด (ไม่โยนภาระ)
เสาหลักที่ 7: การศึกษา–สื่อ–พลเมืองคิดเป็น
สมุทัย ท่องจำ / ข่าวปลอม / สื่อถูกครอบงำ / ภูมิคุ้มกันทางปัญญาต่ำ
Track A (Micro)
- Critical thinking & media literacy ใช้ได้จริง (เครื่องมือถาม–ตรวจหลักฐาน)
- คลัง fact sheets ตรวจสอบได้ (อัปเดตรายวัน)
- ชุมชนเฝ้าระวังข้อมูลเท็จ + คู่มือแยกข่าวกับความเห็น
Track B (Macro)
- ปฏิรูปการสอน: ถาม–คิด–ทำ (ลดท่องจำเป็นแกน)
- คุ้มครองเสรีภาพสื่อ/ผู้เปิดโปง (whistleblower protection)
- โปร่งใสโฆษณาการเมืองและทุนการเมือง
เสาหลักที่ 8: กลไกขับเคลื่อนให้เกิดจริง
สมุทัย แผนตายเพราะไม่มีเจ้าภาพ / ไม่มี KPI / ไม่มีงบผูกผล / ขาดความต่อเนื่อง
Track A (Micro)
- War Room Dual Tracks (ข้ามหน่วย) + รายงานสาธารณะ
- แผน 100 วัน ที่ “จับต้องได้”
- Dashboard KPI รายเดือน (ประชาชนตรวจเองได้)
Track B (Macro)
- กฎหมายผูก KPI กับงบ (performance-linked budgeting)
- คณะกรรมการอิสระภาคประชาชน–ผู้เชี่ยวชาญตรวจ (มีสิทธิเข้าถึงเอกสาร)
- พันธกรณีงบหลายปี (multi-year commitments)
Roadmap รวม
| ช่วงเวลา | สิ่งที่ต้องเกิด (ตัวอย่างแกน) |
|---|---|
| 0–6 เดือน | เปิดข้อมูลงบ/จัดซื้อ, ศูนย์ช่วยเหลือสิทธิ, hotline ชายแดน, dashboard KPI, บริการรัฐเร่งด่วน |
| 6–18 เดือน | รีไฟแนนซ์หนี้มีเงื่อนไข, ปราบอาชญากรรมชายแดน “ตามเงิน”, ร่างกฎหมายกำกับกองทัพโดยพลเรือน, ยกระดับ FOI |
| 18–36 เดือน | แก้กติกาให้เสียงประชาชนเป็นตัวตัดสิน, outcome-based budgeting, ปฏิรูปโยกย้าย, โซนเศรษฐกิจชายแดนสีขาว |
| 36–60 เดือน | สถาปนามาตรฐานรัฐสมัยใหม่: ตรวจสอบได้ โปร่งใส กองทัพอยู่ใต้พลเรือน การศึกษาสร้างพลเมืองคิดเป็น |
Dashboard KPI ระดับชาติ (ตัวอย่างชุดวัดผล)
- ความเชื่อมั่นต่อกระบวนการยุติธรรม/บริการรัฐ (รายไตรมาส)
- เหตุปะทะชายแดน + คะแนนความปลอดภัยชุมชน
- สัดส่วนงบที่ “เปิดเผย + ตรวจผลลัพธ์ได้”
- ดัชนีคอร์รัปชัน/นิติรัฐ (benchmark)
- หนี้ครัวเรือน/หนี้เสีย + รายได้จริงต่อหัว
- ทักษะคิดวิเคราะห์ (assessment ใหม่ ไม่ใช่ท่องจำ)
แผนผัง: 8 เสาหลัก & Dual Tracks (หน้าเดียวสำหรับสไลด์/แชร์)
- ศูนย์ช่วยเหลือสิทธิ
- คุ้มครองพยาน/ผู้ร้องเรียน
- SLA บริการรัฐ
- FOI เปิดเป็นค่าเริ่มต้น
- Truth & Accountability
- สอบสวนอิสระคดีรัฐ
- งบกลาโหมอ่านง่าย
- ร้องเรียนพื้นที่มั่นคง
- ชายแดนเน้น human security
- กฎหมายกำกับกองทัพโดยพลเรือน
- ปฏิรูปโยกย้าย
- sunset clause กฎหมายพิเศษ
- ลดช่องเลือกปฏิบัติ
- เปิดข้อมูลผู้สมัคร
- สัญญาประชาคมไม่ใช้รัฐกำจัดคู่แข่ง
- แก้จุดสืบทอดอำนาจ
- องค์กรตรวจสอบเชิงความรับผิด
- ตัดทุนมืด/เสริมพรรค
- รีไฟแนนซ์หนี้มีเงื่อนไข
- กันชนแรงงานนอกระบบ
- งานชุมชนค่าแรงมาตรฐาน
- ภาษีเพื่อสวัสดิการยั่งยืน
- เพิ่มการแข่งขัน ลดผูกขาด
- SME + อุตสาหกรรมอนาคต
- Hotline + protocol
- คุ้มครองชุมชนชายแดน
- ปราบ “ตามเงิน”
- เปิดข้อมูลด่าน/รายได้/จัดซื้อ
- ตรวจสอบร่วม + หมุนเวียนตำแหน่ง
- โซนเศรษฐกิจสีขาว
- เปิดงบ/จัดซื้อค้นง่าย
- บริการดิจิทัล 20 รายการ
- ลด time-to-permit
- Outcome-based budgeting
- ลดดุลพินิจ + สุ่มตรวจ
- กระจายอำนาจพร้อมงบ
- Critical thinking ใช้จริง
- คลัง fact sheets
- ชุมชนเฝ้าระวังข่าวเท็จ
- ปฏิรูปการสอน ถาม–คิด–ทำ
- คุ้มครองสื่อ/ผู้เปิดโปง
- โปร่งใสทุนการเมือง
- War room
- แผน 100 วัน
- Dashboard รายเดือน
- กฎหมายผูก KPI กับงบ
- คกก.อิสระตรวจ
- multi-year commitments
คำบรรยายขยายความ (ภาษาอังกฤษ) — สนใจโปรดคลิกเพื่ออ่าน
This appendix provides a prose-mode rendering of the Dual-Tracks scheme. It is collapsed by default; readers can click to expand sections and read deeper narrative explanations. It mirrors the 8 pillars, the roadmap, and the KPI logic—without requiring the reader to digest bullet points alone.
- Executive Logic: Why Dual Tracks
- Operating Principles (5)
- Eight Pillars in Prose (1–8)
- Roadmap (0–60 months) & National KPI Dashboard
- Implementation Discipline: How to make the plan real
1) Executive Logic — Why Dual Tracks (Micro + Macro)
The plan starts from a simple governance diagnosis: Thailand’s recurring crises are not merely the outcome of “bad policies”, but the predictable output of an institutional environment where power and accountability are misaligned. When real decision authority is distributed across opaque networks—security structures, patronage webs, gatekeeping bodies, and non-electoral influence—elected governments tend to operate as managers of symptoms rather than principals of the state.
This mismatch produces two kinds of harm simultaneously: (1) everyday injuries—household debt stress, income stagnation, administrative arbitrariness, insecurity, and normalization of injustice; and (2) systemic reproduction of those injuries, because the incentives and the allocation of real power remain untouched.
Dual Tracks is therefore a design commitment: relieve immediate burdens (Track A) while correcting institutional drivers that reproduce those burdens (Track B). Either track alone fails: micro-only becomes symptom treatment; macro-only becomes reform without humane legitimacy.
2) Operating Principles — The Five Rules that Govern Every Pillar
- Accountability follows power: where authority is exercised, responsibility must attach.
- Transparency by default: openness is the cheapest anti-corruption tool and the fastest trust builder.
- Civilian primacy: political decisions must not be subordinated to coercive institutions.
- Border = Sovereignty + Grey Economy + Human Security: treat border risk as an integrated system.
- Owner + KPI: every initiative needs an owner, a timeline, and measurable outputs/outcomes.
3) The Eight Pillars in Prose (1–8)
Pillar 1 — Rule of Law & Accountability
Legitimacy collapses when citizens experience selective enforcement and impunity. Track A reduces vulnerability through accessible legal aid, whistleblower protection, and enforceable service standards. Track B makes impunity structurally harder by expanding FOI, ensuring independent investigation capacity whenever the state is a party, and creating credible truth-and-accountability mechanisms.
Pillar 2 — Civil–Military Reset
A modern state requires civilian control over coercive institutions. Track A starts with transparent budgets and grievance channels outside the chain of command. Track B codifies civilian primacy: auditable procurement, rule-based appointments, and time-limited emergency powers under legislative oversight.
Pillar 3 — Fair Political Rules
If elections do not reliably translate preferences into governing authority, citizens disengage. Track A reduces immediate distortions through transparent standards and conflict-of-interest disclosure. Track B closes non-electoral override pathways and enforces political-finance transparency.
Pillar 4 — Household Economy
Debt distress and stagnant income are democratic stability risks. Track A provides conditional refinancing and safety nets. Track B builds sustainability through competition enforcement, tax reform aligned with welfare durability, and SME/future-industry strategies.
Pillar 5 — Thai–Cambodia Border
Border tensions are not purely military. They are also rent environments: smuggling, fraud networks, trafficking, and money laundering thrive where information is opaque and oversight is weak. Track A prevents escalation via incident protocols and follows-the-money enforcement. Track B “sterilizes” rent channels by publishing border revenue/procurement, rotating key positions, and building legal economic zones that reduce dependence on grey markets.
Pillar 6 — Service State
High discretion and slow processes create corruption as a “service fee.” Track A opens budget/procurement and digitizes high-impact services. Track B introduces outcome-based budgeting, records reasons to reduce discretion, and decentralizes with capacity and accountability.
Pillar 7 — Thinking Citizen
Durable reform requires cognitive infrastructure. Track A provides practical critical thinking and media literacy tools with daily-updated fact sheets. Track B reforms education away from rote learning, protects press freedom, and mandates transparency in political advertising and funding.
Pillar 8 — Implementation Machinery
Reforms fail when ownership and KPI discipline are missing. Track A builds a dual-tracks war room and monthly dashboards. Track B ties budgets to KPI delivery, ensures independent oversight with real access, and creates multi-year commitments.
4) Roadmap (0–60 months) & National KPI Dashboard
- 0–6 months: transparency surge, citizen-rights support, border hotlines, KPI dashboards, urgent services
- 6–18 months: conditional debt relief, follow-the-money border enforcement, draft key governance laws
- 18–36 months: rule fixes, outcome budgeting, appointment reforms, clean border economy zones
- 36–60 months: consolidation into modern-state standards across security, education, bureaucracy, and accountability
5) Implementation Discipline — Preventing “Just Another Document”
- Budget as enforcement: link funding to KPI delivery and audit outcomes, not just spending.
- Dashboards as anti-forgetting: publish monthly with comparable time-series metrics.
- Rotation + transparency in rent-prone zones: borders and procurement-heavy agencies.
- Independent oversight with real access: civic–expert bodies must access documents and publish findings.
- Communication as governance: explain reforms as modern standards, not revenge narratives.
