This content is password protected.
การรุกยึดอาร์เจนตินาเพื่อยันอิทธิพลจีนในอเมริกาใต้ (2025)
การฟื้น Monroe Doctrine แบบเศรษฐกิจและสงครามอิทธิพลเชิงโครงสร้างในซีกโลกตะวันตก
___________________________________________________
บทนำ
ปี 2025 นับเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของภูมิรัฐศาสตร์ซีกโลกตะวันตก เมื่ออาร์เจนตินาภายใต้ประธานาธิบดี Javier Milei กลายเป็นสมรภูมิหลักในการชิงอิทธิพลระหว่างสหรัฐอเมริกาและจีน สถานการณ์ความผันผวนทางเศรษฐกิจของอาร์เจนตินา—ภาวะเงินเฟ้อระดับเรื้อรัง หนี้ IMF ที่ท่วมล้น ระบบการเงินที่สั่นคลอน และภาระผูกพันต่อ currency swap agreement หรือ ข้อตกลงแลกเปลี่ยนสกุลเงิน ระหว่างธนาคารกลางสองประเทศ—ได้เปิดประตูให้สหรัฐก้าวเข้ามากำหนดทิศทางการฟื้นฟูประเทศ แลกกับการเปลี่ยนแปลงทางยุทธศาสตร์ที่ลึกกว่าเศรษฐกิจ แต่ยื่นเข้าไปถึงโครงสร้างอำนาจระยะยาวของภูมิภาค
ความช่วยเหลือมูลค่ารวมระหว่าง 20–40 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ที่สหรัฐเสนอให้ในปี 2024–2025—ผ่านการสนับสนุน IMF, การค้ำประกันทางการเงิน, และความร่วมมือด้านตลาด—ไม่ได้เป็นเพียงมาตรการพยุงเศรษฐกิจ หากแต่เป็นกลไกหลักของยุทธศาสตร์ใหม่ที่สามารถเรียกได้ว่า “Economic Monroe Doctrine” กล่าวคือ การใช้อำนาจเศรษฐกิจแทนกำลังทหารเพื่อยึดคืนอิทธิพลในซีกโลกตะวันตกที่จีนได้สั่งสมมาตลอดสองทศวรรษก่อนหน้า
บทความนี้มุ่งวิเคราะห์ภาพเชิงโครงสร้างของความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐกับอาร์เจนตินา โดยอธิบายว่าเหตุใดวอชิงตันจึงมองอาร์เจนตินาเป็น “หัวสะพาน” ในการรุกกลับอิทธิพลจีน เหตุผลที่สหรัฐต้องการยึดความร่วมมือเชิงทรัพยากรและความมั่นคงจากอาร์เจนตินา และวิธีการที่อาร์เจนตินากลายเป็นตัวฉุดอิทธิพลจีนในบราซิล ซึ่งเป็นฐานหลักของจีนในทวีปนี้ สุดท้าย บทความสังเคราะห์ความเสี่ยงและความพลิกผันที่อาจกำหนดชะตาของละตินอเมริกาในทศวรรษหน้า
- ความคาดหวังของสหรัฐต่ออาร์เจนตินา: ระเบียบเศรษฐกิจ–ความมั่นคงแบบใหม่
สหรัฐมองอาร์เจนตินาไม่ใช่เพียงประเทศคู่ค้าขนาดใหญ่ในอเมริกาใต้ แต่เป็น “จุดศูนย์กลางเชิงยุทธศาสตร์” ที่สามารถถ่วงดุลจีนทั้งในมิติทรัพยากร ห่วงโซ่อุปทาน เทคโนโลยี การทหาร และแม้กระทั่งอุดมการณ์การเมือง โดยเงื่อนไขที่สหรัฐผูกไว้กับแพ็กเกจการช่วยเหลือ ล้วนสะท้อนความต้องการยกเครื่องความสัมพันธ์ระหว่างอาร์เจนตินากับจีน และนำประเทศกลับเข้าสู่ระเบียบเศรษฐกิจที่มีสหรัฐเป็นแกนกลาง
1.1 ทรัพยากรธรรมชาติและห่วงโซ่อุปทานสะอาด: หัวใจของการแข่งขันยุคใหม่
อาร์เจนตินาเป็นหนึ่งในประเทศที่ครอบครอง lithium จำนวนมากในโลก ตั้งอยู่ใน “Lithium Triangle” ร่วมกับโบลิเวียและชิลี ซึ่งถูกมองว่าเป็นแหล่งพลังงานแห่งอนาคต การเข้าถึง lithium และแร่หายากอื่น ๆ จึงเป็นวัตถุประสงค์ใหญ่ของสหรัฐ เพราะ supply chain ของรถยนต์ไฟฟ้า แบตเตอรี่ เซมิคอนดักเตอร์ และระบบพลังงานสะอาด กำลังเป็นสนามรบสำคัญในการแข่งขันแบบ superpower competition ระหว่างสหรัฐกับจีน
สหรัฐต้องการให้อาร์เจนตินาเปิดเสรีการลงทุนแก่บริษัทอเมริกันมากขึ้น ลดบทบาทของบริษัทจีน รวมถึงการบริหารจัดการการส่งออกแร่หายากอย่างเป็นระบบ เพื่อให้ supply chain ของโลกเสรีมีเสถียรภาพและพึ่งพาจีนน้อยลง สิ่งนี้ทำให้อาร์เจนตินายกระดับจาก “ประเทศผู้ผลิตวัตถุดิบ” มาเป็น “ผู้กำหนดยุทธศาสตร์ของ supply chain” ในระดับนานาชาติ
1.2 ตลาดภายในประเทศและ preferential access
สหรัฐยังมองเห็นตลาดของอาร์เจนตินา—ซึ่งมีประชากรเกือบ 45 ล้านคน—เป็นฐานสำคัญสำหรับสินค้าอเมริกันในภูมิภาค โดยเฉพาะยา เครื่องจักร เทคโนโลยีไอที และสินค้าอุตสาหกรรมที่สหรัฐต้องการเพิ่มส่วนแบ่งเพื่อแข่งขันกับจีนที่ครองตลาดละตินอเมริกา
การแลกเปลี่ยนผลประโยชน์ที่ชัดเจนคือ อาร์เจนตินาจะได้รับสิทธิพิเศษทางภาษีในตลาดสหรัฐ ขณะที่สหรัฐได้รับสิทธิทางการค้าและการลงทุนลึกขึ้นในตลาดอาร์เจนตินา การจัดวางเช่นนี้ตอกย้ำบทบาทอาร์เจนตินาในฐานะ “ตลาดเชื่อม” ที่วอชิงตันใช้เข้าถึงภูมิภาคโดยไม่จำเป็นต้องเจรจาข้อตกลงการค้าใหม่ทั้งหมด
1.3 ความมั่นคงและการทหาร: สกัดฐานที่มั่นเชิงยุทธศาสตร์ของจีน
โครงสร้างพื้นฐานของจีนในอาร์เจนตินาเป็นประเด็นสำคัญที่สหรัฐจับตาเป็นพิเศษ ที่โดดเด่นที่สุดคือสถานีสังเกตการณ์อวกาศของจีนที่ Patagonia ซึ่งถูกสหรัฐมองว่าเป็นโครงการที่สามารถใช้ประโยชน์ทางทหารได้ ทำให้สหรัฐผลักดันให้อาร์เจนตินาตรวจสอบ ปรับโครงสร้าง หรือยุติบางส่วนของความร่วมมือดังกล่าว
ในเวลาเดียวกัน สหรัฐพยายามขยายความร่วมมือทางทหารกับอาร์เจนตินา ทั้งผ่านการฝึกอบรม การขายอาวุธ และการสร้าง “interoperability” ในระดับที่เทียบได้กับพันธมิตร NATO ความร่วมมือเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงการสร้างความสัมพันธ์ทวิภาคี แต่เป็นการจัดวางอาร์เจนตินาเป็น “ผู้คานอำนาจจีน” ทางทหารในซีกโลกใต้
1.4 อุดมการณ์และการเมือง: คานซ้ายใหม่ในละตินอเมริกา
Milei เสนอภาพลักษณ์ของรัฐบาลที่ยึดถือเศรษฐกิจตลาดเสรี ต่อต้านลัทธิซ้าย และตั้งตนเป็นพันธมิตรอุดมการณ์กับสหรัฐในระดับที่ชัดเจนที่สุดในรอบหลายทศวรรษ สิ่งนี้ทำให้อาร์เจนตินากลายเป็นเครื่องมือสำคัญที่สหรัฐใช้กดดันรัฐบาลฝ่ายซ้ายในภูมิภาค เช่น บราซิล เวเนซุเอลา โบลิเวีย และเม็กซิโก
สหรัฐจึงไม่ได้ต้องการเพียงความร่วมมือทางเศรษฐกิจหรือความมั่นคง แต่ต้องการให้อาร์เจนตินาเป็น “ต้นแบบ” ของทิศทางการเมืองสายเสรีนิยมใหม่ ที่สามารถดึงประเทศอื่น ๆ ให้หันเหจากจีนและกลับมาพึ่งพาวอชิงตัน
2. อาร์เจนตินา: หัวสะพานที่ใช้ถ่วงดุลจีนในบราซิล
แม้จีนจะมีบทบาทในอาร์เจนตินา แต่ฐานอิทธิพลที่แท้จริงของจีนในละตินอเมริกาคือบราซิล—ประเทศที่มีเศรษฐกิจใหญ่ที่สุด ประชากรมากที่สุด และทรัพยากรหลากหลายที่สุดในภูมิภาค ภายใต้ Lula บราซิลไม่เพียงเป็นสมาชิกหลักของ BRICS แต่ยังเป็นแกนนำในการขยาย BRICS+ ซึ่งเป็นโครงสร้างที่จีนใช้ขยายอำนาจนอกเอเชีย
ในเกมเช่นนี้ สหรัฐเลือกอาร์เจนตินาเป็นเบี้ยตัวสำคัญเพราะสามารถสั่นสะเทือนบราซิลทั้งทางเศรษฐกิจ การทูต และความมั่นคงได้พร้อมกัน
2.1 การแข่งขันทางเศรษฐกิจที่สหรัฐใช้เป็นอาวุธ
หากอาร์เจนตินาได้รับสิทธิพิเศษทางภาษีจากสหรัฐในสินค้าเกษตรหลัก เช่น soy และ beef บราซิลจะสูญเสียความได้เปรียบในการเข้าตลาดอเมริกาเหนือทันที ทำให้บราซิลต้องพึ่งพาจีนในฐานะลูกค้าหลักมากขึ้น และนั่นเปิดช่องให้สหรัฐล้อมจีนผ่านการสร้างคู่แข่งเชิงโครงสร้างในอาร์เจนตินา
ความช่วยเหลือทางเศรษฐกิจของสหรัฐจึงไม่ได้เป็นการฟื้นอาร์เจนตินาเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการสร้างกลไกกดดันบราซิลในเวลาเดียวกัน
2.2 ผลสะเทือนเชิงการเมืองและทูตต่อบราซิล
การที่อาร์เจนตินาภายใต้ Milei ปฏิเสธการเข้าร่วม BRICS+ และแสดงท่าทีโปรสหรัฐอย่างชัดเจน ทำให้ Lula เผชิญแรงกดดันทางการเมืองระดับภูมิภาค เพราะตำแหน่งผู้นำของบราซิลในละตินอเมริกาจะสั่นคลอนหากประเทศเพื่อนบ้านรายใหญ่เลือกเส้นทางตรงข้าม
สหรัฐจึงใช้ “อาร์เจนตินา” เป็นเครื่องมือทูตเพื่อลดบทบาทจีนในสถาบันภูมิภาค เช่น CELAC และ UNASUR ซึ่งจีนมีบทบาททางเศรษฐกิจสูงมาตลอดทศวรรษที่ผ่านมา
2.3 ความมั่นคงและอวกาศ: ล้อมจีนผ่านโครงสร้างพื้นฐาน
ในระดับความมั่นคง สหรัฐต้องการใช้อาร์เจนตินาเป็นฐานตรวจสอบกิจกรรมด้านอวกาศของจีนในบราซิล รวมถึงโครงการดาวเทียม การขุดเจาะแร่ และโครงการ infrastructure linkages ที่จีนใช้เชื่อมแอตแลนติก–แปซิฟิก เพื่อสร้าง corridor เชิงยุทธศาสตร์ สหรัฐไม่อาจรอให้จีนสร้างพื้นที่ยุทธศาสตร์ในซีกโลกตะวันตกได้จึงเลือกดึงอาร์เจนตินาเข้าร่วมในแนวร่วมด้านความมั่นคง
3. สรุป: ชะตาของทวีป และสมรภูมิพลิกโฉมระเบียบโลก
ภาพรวมทั้งหมดบ่งชี้ว่าการรุกของสหรัฐในอาร์เจนตินาปี 2025 ไม่ใช่เพียงความช่วยเหลือทางเศรษฐกิจ แต่เป็นความพยายามยกเครื่องภูมิรัฐศาสตร์ของทวีปอเมริกาใต้ จุดศูนย์กลางคือการสกัดอิทธิพลจีนผ่านอาร์เจนตินา และใช้ประเทศนี้เป็นแรงกดดันเชิงโครงสร้างต่อบราซิล ทั้งในด้านเศรษฐกิจ การทูต และความมั่นคง
หากอาร์เจนตินาสามารถรักษาเสถียรภาพทางเศรษฐกิจและดำเนินนโยบายตามกรอบสหรัฐได้สำเร็จ ทวีปอเมริกาใต้อาจเปลี่ยนเส้นทางจากระบอบพหุขั้วของ BRICS+ กลับเข้าสู่โครงสร้างโลกแบบ U.S.-led order อีกครั้ง แต่หาก Milei ล้มเหลว อาร์เจนตินาอาจกลายเป็น vacuum ขนาดใหญ่ที่เปิดพื้นที่ให้จีนเข้ามาฝังรากลึกหนักกว่าเดิม และอาจเป็นจุดเริ่มต้นของระบอบพหุขั้วที่เข้มข้นยิ่งขึ้น
อนาคตละตินอเมริกาจึงขึ้นอยู่กับสมรภูมิระหว่างสหรัฐ จีน และอาร์เจนตินาในช่วงเวลาที่เปราะบางนี้ ซึ่งอาจเป็นตัวกำหนดทิศทางของระเบียบโลกในทศวรรษต่อไป
บรรณานุกรม
แหล่งข้อมูลเศรษฐกิจ–การทูต
International Monetary Fund. (2024). Argentina: 2024 Article IV Consultation and Request for Extended Fund Facility. IMF.
U.S. Department of State. (2024). Bureau of Western Hemisphere Affairs: U.S.–Argentina Relations.
Economic Commission for Latin America and the Caribbean (ECLAC). (2024). Foreign Direct Investment in Latin America and the Caribbean.
U.S. International Trade Administration. (2024). Argentina – Country Commercial Guide.
Ministry of Economy of Argentina. (2024). Boletín Estadístico del Comercio Exterior.
แหล่งข้อมูลภูมิรัฐศาสตร์
Council on Foreign Relations. (2023). China’s Influence in Latin America.
Congressional Research Service. (2024). China’s Engagement with Latin America and the Caribbean.
Gallagher, K. (2023). China’s Global Energy Finance. Boston University Global Development Policy Center.
Atlantic Council. (2024). The U.S. Strategy in the Western Hemisphere.
Ellis, E. (2024). China in Latin America: The Geopolitical and Economic Battle for Influence. National Defense University Press.
แหล่งข้อมูลทรัพยากรธรรมชาติและ lithium
U.S. Geological Survey. (2024). Mineral Commodity Summary: Lithium.
International Energy Agency. (2024). Global Critical Minerals Outlook.
Kuss, M. (2023). The Lithium Triangle: Geopolitics of the Energy Transition. Journal of Latin American Studies.
แหล่งข้อมูลการทหารและความมั่นคง
U.S. Southern Command (SOUTHCOM). (2024). Posture Statement to the U.S. Congress.
RAND Corporation. (2023). China’s Security Activities in Latin America.
This is the content that will only be visible after entering the correct password.
