กรีนแลนด์ในสมการความมั่นคงโลก (2026): มุมมองเชิงวิชาการจากฝ่ายอเมริกันเพื่อ “ป้องกันสงครามใหญ่”

งานวิเคราะห์เชิงนโยบาย (policy-oriented academic prose) • โฟกัส: การยับยั้ง (deterrence) และการปิดช่องว่างอำนาจ (power vacuum) ในอาร์กติก

บทคัดย่อ

บทความนี้เสนอการอ่านปัญหา “กรีนแลนด์” ในฐานะโจทย์ความมั่นคงเชิงโครงสร้างของระบบโลกยุค multipolar มากกว่าการถกเถียงเชิงศีลธรรมหรือภาพจำอาณานิคม โดยใช้กรอบสัจนิยมเชิงโครงสร้าง (structural realism) และตรรกะการยับยั้ง (deterrence) จากมุมมองนักวิเคราะห์ชาวอเมริกันที่สนับสนุนแนวทางของฝ่ายทรัมพ์: (1) กรีนแลนด์เป็น “ยุทธภูมิระดับสูง” (strategic high ground) เพราะเกี่ยวพันทั้งเส้นทางนิวเคลียร์ข้ามขั้วโลก ระบบเตือนภัยขีปนาวุธ และคอขวดทางเรือของแอตแลนติกเหนือ (GIUK Gap) (2) ข้อจำกัดเชิงขีดความสามารถของเดนมาร์กสร้างความเสี่ยงช่องว่างอำนาจที่จีน/รัสเซียสามารถฉวยโอกาสผ่านอิทธิพลทหาร เศรษฐกิจ และเทคโนโลยี และ (3) แนวทาง “แข็ง” ของสหรัฐฯ ถูกมองโดยผู้สนับสนุนว่าเป็นการปิดฟิวส์ก่อนวิกฤตลุกลาม ซึ่งโดยตรรกะเชิงยุทธศาสตร์อาจลดความเสี่ยงของสงครามใหญ่ได้มากกว่าความคลุมเครือ ทั้งนี้ บทความย้ำหลักการกำหนดชะตากรรมตนเองของชาวกรีนแลนด์เป็นแกนกลางทางความชอบธรรมทางการเมืองและกฎหมายระหว่างประเทศ แต่ชี้ว่าความชอบธรรมเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอหากไม่มีสถาปัตยกรรมความมั่นคงรองรับ ¹²³

สารบัญ

1. บทนำ: อาร์กติกไม่ใช่ชายขอบอีกต่อไป
2. ข้อเท็จจริงเชิงสถิติ: เศรษฐกิจ–สังคม–การคลังของกรีนแลนด์
3. โครงสร้างการปกครอง: อำนาจตนเอง + สิทธิเอกราช
4. เหตุใด “ฐาน Pituffik” จึงเป็นแกนของการยับยั้งเชิงนิวเคลียร์
5. GIUK Gap: คอขวดแอตแลนติกเหนือและตรรกะยุทธนาวี
6. จีนในอาร์กติก: Polar Silk Road และการแข่งขันเชิงโครงสร้าง
7. แร่หายาก: ความเปราะบางของห่วงโซ่อุปทานตะวันตก
8. เหตุใดฝ่ายอเมริกันบางส่วนมองว่า “แนวทางแข็ง” = ป้องกันสงคราม
9. ข้อโต้แย้งสำคัญและกรอบทางออกที่ลดความเสี่ยงสงครามใหญ่
10. เชิงอรรถ (Endnotes)

1) บทนำ: อาร์กติกไม่ใช่ชายขอบอีกต่อไป

หากอ่านโลกด้วยกรอบ “อำนาจ” มากกว่า “เจตนา” จะเห็นว่าอาร์กติกกำลังเปลี่ยนสถานะจากพื้นที่สุดขอบของการเมืองโลก เป็นสนามแข่งขันชั้นสูง (high-end competition) ที่เชื่อมกันทั้งมิติยุทโธปกรณ์ นิวเคลียร์ เศรษฐกิจ และเทคโนโลยี สิ่งที่ทำให้อาร์กติกแตกต่างจากภูมิภาคอื่น คือ “ภูมิศาสตร์” บังคับให้การแข่งขันถูกยกระดับอย่างรวดเร็ว: เส้นทางขีปนาวุธนิวเคลียร์จำนวนมากพาดผ่านขั้วโลกเหนือ และการเตือนภัยล่วงหน้า (early warning) มีผลต่อ “เวลาในการตัดสินใจ” ของผู้นำประเทศนิวเคลียร์ เมื่อเวลาเตือนภัยหดสั้นลง โอกาสคำนวณผิดพลาด (miscalculation) หรือการยกระดับโดยอุบัติเหตุ (accidental escalation) จะเพิ่มขึ้นโดยอัตโนมัติ

ในสมการนี้ กรีนแลนด์เป็น “จุดยุทธศาสตร์ที่มีค่ามหาศาล” ไม่ใช่เพราะประชากรหรือเศรษฐกิจใหญ่ แต่เพราะเป็นพื้นที่รองรับภารกิจเตือนภัยขีปนาวุธและภารกิจอวกาศของสหรัฐฯ รวมถึงเป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่คอขวดแอตแลนติกเหนือที่สัมพันธ์กับยุทธศาสตร์เรือดำน้ำ ⁴⁵

ข้อสังเกตเชิงตรรกะ (Realist logic): ในโลกที่มหาอำนาจแข่งขันกัน ช่องว่างอำนาจ (power vacuum) มักถูกเติมเสมอ—ไม่ด้วยพันธมิตร ก็ด้วยคู่แข่ง ดังนั้น คำถามไม่ใช่ “ควรมีใครมีบทบาทหรือไม่” แต่คือ “ใครจะมีบทบาท และบทบาทนั้นลดหรือเพิ่มความเสี่ยงสงครามใหญ่”

2) ข้อเท็จจริงเชิงสถิติ: เศรษฐกิจ–สังคม–การคลังของกรีนแลนด์

ประชากรและโครงสร้างเมือง: กรีนแลนด์มีประชากรราว 56,699 คน และเมืองหลวง Nuuk ราว 19,880 คน (ตัวเลขชุดข้อมูล AP) — สะท้อนโครงสร้างรัฐขนาดเล็กที่ขีดความสามารถด้านรัฐศาสตร์/การทูตต้องใช้เวลาสะสม ⁶

เศรษฐกิจพึ่งพาประมง: การประมงสร้างราว 90% ของการส่งออกของกรีนแลนด์ — เศรษฐกิจจึงมีความเสี่ยงต่อความผันผวนของตลาดโลกและสภาพภูมิอากาศ ⁶

ภาครัฐมีบทบาทสูง: งานภาครัฐคิดเป็นมากกว่า 40% ของการจ้างงาน (AP) — โครงสร้างนี้ทำให้ “รัฐสวัสดิการ” เป็นทั้งหลักประกันเสถียรภาพและข้อจำกัดการคลัง ⁶

เงินอุดหนุนจากเดนมาร์ก: ปี 2023 เงินอุดหนุน (block grant) อยู่ที่ 4.144 พันล้านโครนเดนมาร์ก (~$614.4m) คิดเป็น “ประมาณครึ่งหนึ่ง” ของรายได้รัฐบาลกรีนแลนด์ และราว 20% ของ GDP (AP) ⁶

ตัวเลขอ้างอิงเชิงนโยบาย (U.S. trade guide): U.S. Department of Commerce ระบุ block grant ราว DKK 3.9 พันล้าน (~$511m) และชี้ว่า “มากกว่าครึ่ง” ของงบสาธารณะ — ตัวเลขต่างกันตามปีฐานและการอัปเดตงบประมาณ แต่ทิศทางเดียวกัน: การพึ่งพิงสูง ⁷

ท่องเที่ยวเติบโต: ผู้โดยสารต่างชาติผ่านสนามบินกรีนแลนด์ มากกว่า 96,000 คนในปี 2023 เพิ่มขึ้น 28% จากปี 2015 (AP) ⁶

ข้อมูลข้างต้นชี้ให้เห็นข้อเท็จจริงที่นักยุทธศาสตร์อเมริกันมักเน้น: กรีนแลนด์มี “ความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์” สูง แต่มี “ความหนาแน่นเชิงสถาบัน” (institutional density) ต่ำ—ทั้งด้านบุคลากร การคลัง และโครงสร้างพื้นฐาน การจะเดินสู่เอกราชเต็มรูปแบบจึงต้องมีแผนสร้างรายได้รัฐ (fiscal base) และขีดความสามารถการทูต/ความมั่นคง ไม่เช่นนั้น เอกราชที่ปราศจากฐานรองรับอาจกลายเป็นช่องโหว่ที่คู่แข่งมหาอำนาจใช้แทรกซึม ⁸

3) โครงสร้างการปกครอง: อำนาจตนเอง + สิทธิเอกราช

ในทางกฎหมายและการเมือง กรีนแลนด์เป็นดินแดนปกครองตนเองภายในราชอาณาจักรเดนมาร์ก โดยเดนมาร์กยังคงมีบทบาทสำคัญในด้านการต่างประเทศและกลาโหม อย่างไรก็ดี รัฐบาลเดนมาร์กเองยืนยันว่า “ประชาชนกรีนแลนด์เป็นประชาชนที่มีสิทธิในการกำหนดชะตากรรมตนเอง” ภายใต้กฎหมายระหว่างประเทศ ซึ่งเป็นฐานความชอบธรรมสำหรับการถกเถียงเรื่องเอกราชในอนาคต ⁹

แหล่งข้อมูลเชิงกฎหมายที่ใช้อ้างอิงบ่อยระบุว่า การเดินสู่เอกราชต้องผ่านการตัดสินใจของชาวกรีนแลนด์ (เช่น ประชามติ) และการจัดการกระบวนการทางรัฐสภาที่เกี่ยวข้อง นี่คือจุดที่ “ความชอบธรรม” กับ “ความมั่นคง” มักตึงเครียด: ฝ่ายอเมริกันที่สนับสนุนแนวทางเข้มแข็งมักย้ำว่า กระบวนการทางประชาธิปไตยต้องเดินคู่กับการลดช่องโหว่ที่จีน/รัสเซียอาจใช้แทรกซึมในช่วงเปลี่ยนผ่าน ⁸¹⁰

4) เหตุใด “ฐาน Pituffik” จึงเป็นแกนของการยับยั้งเชิงนิวเคลียร์

หากต้องสรุปเหตุผลเดียวที่ทำให้สหรัฐฯ “ไม่สามารถเมินกรีนแลนด์ได้” เหตุผลนั้นคือภารกิจเตือนภัยและป้องกันขีปนาวุธ ฐาน Pituffik Space Base (เดิม Thule Air Base) เป็นฐานที่กระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ ระบุว่าเป็น “การติดตั้งที่อยู่เหนือสุด” ของ DoD และสนับสนุนภารกิจ Missile Warning, Missile Defense, Space Surveillance ผ่านเรดาร์ phased-array และหน่วยปฏิบัติการที่เกี่ยวข้อง ⁴

ในตรรกะการยับยั้ง (deterrence), “การเตือนภัยที่เชื่อถือได้” (credible early warning) ลดโอกาสเกิดการตัดสินใจแบบตื่นตระหนก หากฝ่ายนิวเคลียร์เห็นสัญญาณผิดพลาดแล้วตอบโต้ทันที ความเสี่ยงสงครามโดยอุบัติเหตุจะสูงขึ้น ดังนั้น การคงเสถียรภาพของระบบเตือนภัยและเครือข่ายประเมินการโจมตี (attack assessment) จึงเป็นฐานของ “การป้องกันสงคราม” มากกว่าการยั่วยุ ¹¹

มุมมองฝ่ายอเมริกัน (สายสนับสนุนแนวทางแข็ง): สหรัฐฯ ไม่ได้ “เริ่มต้นความเสี่ยง” ในอาร์กติก แต่ถูกบังคับให้ “ปิดช่องว่าง” เพราะคู่แข่งใช้การทหาร–เทคโนโลยี–เศรษฐกิจขยายอิทธิพล หากสหรัฐฯ ปล่อยให้พื้นที่ยุทธศาสตร์ระดับนี้กลายเป็น power vacuum ความเสี่ยงสงครามใหญ่จะสูงขึ้น ไม่ใช่ต่ำลง

5) GIUK Gap: คอขวดแอตแลนติกเหนือและตรรกะยุทธนาวี

การพูดถึงกรีนแลนด์โดยไม่พูดถึง GIUK Gap (Greenland–Iceland–United Kingdom) คือการตัดหัวใจยุทธศาสตร์ทะเลออกไป แหล่งวิเคราะห์ด้านยุทธศาสตร์ระบุว่า GIUK Gap เป็น “naval chokepoint” ที่เชื่อมทะเลนอร์เวย์/ทะเลเหนือกับมหาสมุทรแอตแลนติก และมีความสำคัญทางทหารมานาน โดยเฉพาะในบริบทการเคลื่อนไหวของกองเรือ/เรือดำน้ำ ⁵¹²

ทำไมคอขวดทางทะเลจึงโยงกับความเสี่ยงสงครามโลก? เพราะในโลกที่มีเรือดำน้ำนิวเคลียร์ติดขีปนาวุธ (SSBN) ความสามารถในการ “หลุดออกสู่แอตแลนติก” หรือ “ถูกสกัด” มีผลต่อสมดุลการข่มขู่ (second-strike capability) และเมื่อสมดุลนี้สั่นคลอน ความตึงเครียดจะเพิ่มขึ้นแบบทวีคูณ อธิบายง่าย ๆ: ยุทธศาสตร์เรือดำน้ำไม่ใช่แค่เรื่องกองทัพเรือ แต่เป็นกลไกค้ำยันไม่ให้สงครามเย็นกลายเป็นสงครามร้อน ¹³

6) จีนในอาร์กติก: Polar Silk Road และการแข่งขันเชิงโครงสร้าง

จีนประกาศอย่างเป็นทางการในเอกสารนโยบายอาร์กติกปี 2018 ว่าต้องการ “สร้าง Polar Silk Road” โดยสนับสนุนให้ภาคธุรกิจมีส่วนร่วมในโครงสร้างพื้นฐานและการเดินเรือเส้นทางอาร์กติก และเน้นความร่วมมือด้านเศรษฐกิจ–ดิจิทัล–โครงสร้างพื้นฐาน ¹⁴

ในสายตานักวิเคราะห์อเมริกัน แนวคิดนี้ไม่ใช่เพียงการค้า แต่เป็น “สถาปัตยกรรมอิทธิพล” (influence architecture): เมื่อโครงสร้างพื้นฐาน การเงิน โลจิสติกส์ และข้อมูล (digital connectivity) ถูกผูกเข้าด้วยกัน ความสามารถในการสร้างอำนาจเชิงโครงสร้าง (structural power) จะเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะกับพื้นที่สถาบันเล็ก—เช่น กรีนแลนด์—ที่ต้องการเงินลงทุนสูงมากเมื่อเทียบกับขนาดเศรษฐกิจ ¹⁴⁷

“การแข่งขันสมัยใหม่ไม่ได้เริ่มที่การยกพลขึ้นบก แต่มักเริ่มจากสัญญาโครงสร้างพื้นฐาน เงื่อนไขการเงิน และการผูกข้อมูลการสื่อสาร”

ผู้สนับสนุนแนวทางแข็งของสหรัฐฯ จึงมองว่า “ความเสี่ยงของจีน” ในอาร์กติกเป็นความเสี่ยงแบบค่อยเป็นค่อยไป (creeping influence) ที่เมื่อสะสมจนถึงจุดหนึ่งจะย้อนกลับยากและทำให้คู่แข่งมี leverage ทางการเมือง/เศรษฐกิจ ซึ่งท้ายสุดอาจถูกแปลงเป็น leverage ทางความมั่นคง

7) แร่หายาก: ความเปราะบางของห่วงโซ่อุปทานตะวันตก

ประเด็น “แร่หายาก” (rare earths) เป็นแกนสำคัญที่ทำให้ฝ่ายอเมริกันยกกรีนแลนด์ขึ้นมาอยู่ในระดับยุทธศาสตร์ เพราะเทคโนโลยีสมัยใหม่จำนวนมาก (ทั้งพลเรือนและทหาร) พึ่งพาวัตถุดิบกลุ่มนี้ ขณะที่ห่วงโซ่อุปทานโลกมีการกระจุกตัวสูง

ข้อมูลของ USGS (Mineral Commodity Summaries 2025) ระบุว่า ในช่วง 2020–2023 แหล่งนำเข้าของสหรัฐฯ สำหรับ “rare-earth compounds and metals” มีจีนเป็นสัดส่วนราว 70% ¹⁵ กล่าวอย่างเป็นระบบ นี่คือ “ความเสี่ยงเชิงยุทธศาสตร์” เพราะการพึ่งพิงในสัดส่วนสูงทำให้ฝ่ายตรงข้ามสามารถสร้างแรงกดดันผ่านมาตรการควบคุมการส่งออกหรือการกำหนดโควตา

ในฝั่งกรีนแลนด์เอง หน่วยงานของสหรัฐฯ ที่จัดทำคู่มือการค้าประเทศ (trade guide) ระบุว่า ทรัพยากรใต้ดินของกรีนแลนด์มีความหลากหลาย และทรัพยากร rare earth ถูกประเมินว่า “มีนัยสำคัญในระดับโลก” หากพัฒนาได้อาจติดอันดับต้น ๆ ของโลก แม้ต้องเผชิญข้อจำกัดด้านภูมิอากาศ โลจิสติกส์ และความคุ้มทุนของเหมือง ¹⁶

ตรงนี้เองที่มุมมองสหรัฐฯ แยกออกเป็น 2 ชั้น: (1) ชั้นเศรษฐกิจ/อุตสาหกรรม: ลดความเสี่ยงการขาดแคลนวัตถุดิบสำคัญ และ (2) ชั้นยุทธศาสตร์: ไม่ให้คู่แข่งสร้าง “จุดยึด” (foothold) ผ่านเหมือง โครงสร้างพื้นฐาน และการเงินในพื้นที่ที่ผูกกับภารกิจนิวเคลียร์/อวกาศของสหรัฐฯ

8) เหตุใดฝ่ายอเมริกันบางส่วนมองว่า “แนวทางแข็ง” = ป้องกันสงคราม

แกนเหตุผลของฝ่ายสนับสนุนแนวทางแข็งคือความเชื่อว่า “ความชัดเจน” (clarity) และ “ขีดความสามารถจริง” (credible capability) สร้างสันติภาพได้ดีกว่า “ความคลุมเครือ” ในพื้นที่ยุทธศาสตร์ เพราะความคลุมเครือทำให้คู่แข่ง “ลองเชิง” ได้ และเมื่อการลองเชิงเกิดขึ้นบ่อย ความเสี่ยงเหตุปะทะ (incident) จะเพิ่มขึ้น

กล่าวเชิงวิชาการ นี่คือการมองผ่านตรรกะของการยับยั้ง: การแสดงออกเชิงนโยบายของมหาอำนาจอาจไม่สวยงามทางการทูต แต่ถูกออกแบบเพื่อ “ส่งสัญญาณ” ว่าไม่ควรทดสอบเส้นแดง จุดสำคัญคือ ฝ่ายสนับสนุนแนวทางนี้เชื่อว่า “แรงกดดันทางเศรษฐกิจ/การเมือง” ยังถูกกว่าสงครามโดยตรงอย่างมหาศาล และหากการยับยั้งล้มเหลว ผลลัพธ์สุดโต่งอาจเป็นสงครามที่มีนิวเคลียร์เป็นฉากหลัง

คำอธิบายแบบง่าย: หากกรีนแลนด์กลายเป็นพื้นที่ที่จีนหรือรัสเซีย “ครอบงำได้จริง” ความเสี่ยงที่สหรัฐฯ จะถูกบังคับให้ตอบโต้ทางทหารในอนาคตจะสูงขึ้น ฝ่ายสนับสนุนแนวทางแข็งจึงมองว่า “การปิดช่องว่างตั้งแต่วันนี้” คือการลดความน่าจะเป็นของสงครามใหญ่ในวันหน้า

อย่างไรก็ดี มุมมองนี้ยืนอยู่บนเงื่อนไขสำคัญ: ต้องไม่ละเมิดหลักการกำหนดชะตากรรมตนเองของชาวกรีนแลนด์ เพราะหากขาดความชอบธรรม ความร่วมมือจะยั่งยืนไม่ได้ และอาจย้อนกลายเป็นเชื้อเพลิงความขัดแย้ง ประเด็นสิทธิเอกราชผ่านกระบวนการประชาธิปไตยจึงเป็นทั้ง “เสาหลักทางการเมือง” และ “กลไกทางยุทธศาสตร์” ที่ลดแรงต้าน ¹⁷¹⁸

9) ข้อโต้แย้งสำคัญและกรอบทางออกที่ลดความเสี่ยงสงครามใหญ่

9.1 ข้อโต้แย้ง: “เดนมาร์กไม่ใช่หมาหวงก้าง—แต่คือผู้ค้ำจุนรัฐสวัสดิการ”

หากดูจากข้อมูลการคลัง กรีนแลนด์พึ่งพา block grant จากเดนมาร์กในระดับสูง เงินอุดหนุนดังกล่าวทำหน้าที่เป็นเสาหลักของรัฐสวัสดิการและเสถียรภาพทางสังคม การตัดสินว่าเดนมาร์ก “หวง” จึงอาจง่ายเกินไป เพราะในความเป็นจริง เดนมาร์กจ่ายต้นทุนเพื่อให้ระบบภายในกรีนแลนด์เดินได้ ¹⁹²⁰

9.2 ข้อโต้แย้ง: “แต่เดนมาร์กมีข้อจำกัดเชิงขีดความสามารถด้านความมั่นคง”

ฝ่ายอเมริกันจำนวนหนึ่งไม่ปฏิเสธบทบาทเดนมาร์ก แต่ชี้ว่าความมั่นคงอาร์กติกยุคใหม่ต้องใช้ทรัพยากรและเทคโนโลยีขั้นสูง รวมถึงความสามารถในการปฏิบัติการระยะไกล และความพร้อมของระบบอวกาศ/เรดาร์/เครือข่ายเตือนภัย ซึ่งสหรัฐฯ มีอยู่แล้วในพื้นที่ผ่าน Pituffik และข้อตกลงร่วมป้องกัน ²¹

9.3 กรอบทางออกที่ “ลดความเสี่ยงสงครามโลก” มากที่สุด (เชิงหลักการ)

• (A) ความชอบธรรมต้องมาก่อน: ยืนยันสิทธิการกำหนดชะตากรรมตนเองของชาวกรีนแลนด์เป็นหลัก—ทั้งเชิงการเมืองและกฎหมาย ²²
• (B) ลด power vacuum ในช่วงเปลี่ยนผ่าน: ขยายกลไกความร่วมมือด้านความมั่นคงแบบ “ไม่บังคับผนวก” โดยยึดภารกิจเตือนภัย/อวกาศ/ป้องกันภัยคุกคามเป็นแกน ²³
• (C) ปิดช่องโหว่เชิงโครงสร้าง: กำหนดเกณฑ์คัดกรองการลงทุนเชิงยุทธศาสตร์ในโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ ลดความเสี่ยงอิทธิพลค่อยเป็นค่อยไปที่ผูกการเงิน–ข้อมูล–โลจิสติกส์เข้าด้วยกัน ²⁴
• (D) สร้างฐานรายได้รัฐ: ลดการพึ่งพิงเศรษฐกิจเดี่ยว (ประมง 90% ของส่งออก) ด้วยการเพิ่มมูลค่าห่วงโซ่ประมง การท่องเที่ยวคุณภาพ และการพัฒนาแร่/พลังงานอย่างรอบคอบ ²⁵²⁶
• (E) แผน “deterrence without domination”: ทำให้การยับยั้งแข็งแรงพอจะป้องกันคู่แข่ง แต่ไม่ทำลายความชอบธรรมของท้องถิ่น—เพราะความชอบธรรมคือทุนทางยุทธศาสตร์

หากทำได้ตามกรอบนี้ “ความเสี่ยงสงครามใหญ่” จะลดลงจากสองทางพร้อมกัน: (1) ลดโอกาสที่จีน/รัสเซียจะได้ foothold ในพื้นที่ยุทธศาสตร์ระดับสูง และ (2) ลดโอกาสเหตุปะทะที่ยกระดับจากความคลุมเครือในช่วงเปลี่ยนผ่าน

---

เชิงอรรถ (Endnotes)

1. กรอบ “structural realism / anarchy / self-help” เป็นพื้นฐานทั่วไปของการอ่านการเมืองมหาอำนาจในระบบระหว่างประเทศ (ในงานนี้ใช้เป็นกรอบวิเคราะห์ ไม่ได้อ้างว่าเป็นคำอธิบายเดียวของโลก) ↩ กลับ
2. ข้อมูลรายได้รัฐ/เงินอุดหนุนและโครงสร้างเศรษฐกิจของกรีนแลนด์ถูกใช้เพื่อชี้ “ข้อจำกัดเชิงสถาบัน” ที่สัมพันธ์กับความมั่นคงช่วงเปลี่ยนผ่าน ↩ กลับ
3. สำหรับการประเมินเชิงยุทธศาสตร์อาร์กติก สหรัฐฯ มักผูกประเด็น “ภูมิศาสตร์ + เตือนภัย + อวกาศ” เข้าด้วยกัน ซึ่งสะท้อนในข้อมูลของหน่วยงานทางการทหาร/อวกาศ ↩ กลับ
4. Peterson-Schriever Space Force Base, “Pituffik SB, Greenland” (หน้าแนะนำฐาน/ภารกิจ) ระบุภารกิจสนับสนุน Missile Warning, Missile Defense และ Space Surveillance รวมถึงรายละเอียดหน่วยที่เกี่ยวข้อง แหล่งข้อมูล. ↩ กลับ
5. “GIUK gap” (ภาพรวมและคำอธิบายเชิงแนวคิดว่าเป็น naval chokepoint ในแอตแลนติกเหนือ) แหล่งข้อมูล. (ใช้เพื่ออธิบายคอนเซ็ปต์คอขวด ไม่ใช่เพื่ออ้างรายละเอียดเชิงลับทางทหาร) ↩ กลับ
6. Associated Press, “Greenland in facts and figures” (ข้อมูลประชากร เมืองหลัก เศรษฐกิจ ประมง 90% ของส่งออก งานภาครัฐ >40% ผู้โดยสารต่างชาติ 2023 และเงินอุดหนุนจากเดนมาร์กปี 2023 = 4.144 พันล้านโครน) แหล่งข้อมูล. ↩ กลับ
7. International Trade Administration (U.S. Department of Commerce), “Denmark – Other Areas in the Kingdom of Denmark” ระบุ block grant ให้กรีนแลนด์ราว DKK 3.9 พันล้าน/ปี และสัดส่วนต่อ GDP/งบสาธารณะ รวมทั้งบริบทเศรษฐกิจและศักยภาพทรัพยากร แหล่งข้อมูล. ↩ กลับ
8. Council on Foreign Relations (CFR), อธิบายกรอบสิทธิเอกราชภายใต้ Self-Government Act และนัยต่อผลประโยชน์สหรัฐฯ แหล่งข้อมูล. ↩ กลับ
9. เว็บไซต์ทางการของรัฐบาลเดนมาร์ก (Prime Minister’s Office) ระบุว่าในบทนำของ Self-Government Act รับรองประชาชนกรีนแลนด์เป็นประชาชนที่มีสิทธิ self-determination ภายใต้กฎหมายระหว่างประเทศ แหล่งข้อมูล. ↩ กลับ
10. Library of Congress (Law Library blog) สรุป Act on Self-Government (2009) ว่าประเด็นเอกราชต้องผ่านกระบวนการตัดสินใจของชาวกรีนแลนด์และขั้นตอนรัฐสภาที่เกี่ยวข้อง แหล่งข้อมูล. ↩ กลับ
11. Buckley Space Force Base Fact Sheet: “12th Space Warning Squadron” อธิบายบทบาท UEWR/BMEWS และเครือข่าย Integrated Tactical Warning and Attack Assessment แหล่งข้อมูล. ↩ กลับ
12. CSIS Nuclear Network (2024) อธิบาย GIUK Gap ในบริบทยุทธศาสตร์และการป้องปราม/เรือดำน้ำ (ใช้เพื่อเสริมกรอบความสำคัญเชิงแนวคิด) แหล่งข้อมูล. ↩ กลับ
13. ในบริบทนิวเคลียร์ สมรรถนะ second-strike และการเคลื่อนไหวของเรือดำน้ำเชิงยุทธศาสตร์เป็นหนึ่งในปัจจัยค้ำยันไม่ให้การยกระดับเกิดง่าย (อธิบายเชิงแนวคิดโดยเชื่อม GIUK gap กับตรรกะการป้องปราม) ↩ กลับ
14. The State Council Information Office of China, “Full text: China’s Arctic Policy” (Jan 26, 2018) ระบุแนวคิด “Polar Silk Road” และการสนับสนุนบทบาทภาคธุรกิจ/โครงสร้างพื้นฐาน/การเดินเรือ แหล่งข้อมูล. ↩ กลับ
15. USGS, Mineral Commodity Summaries 2025 – Rare Earths (PDF) ระบุ import sources ของสหรัฐฯ ช่วง 2020–2023: จีนราว 70% (สำหรับ rare-earth compounds and metals) แหล่งข้อมูล. ↩ กลับ

เหตุใดแนวทางของทรัมพ์จึงเป็น “การป้องกันสงคราม” ไม่ใช่การยั่วยุ

จากมุมมองของชาวอเมริกันจำนวนมากที่สนับสนุนแนวทางของประธานาธิบดีทรัมพ์ คำถามเรื่องกรีนแลนด์ไม่ใช่เรื่อง “ซื้อเกาะ” หรือ “การเมืองแบบอัตตา” หากแต่เป็น โจทย์ความมั่นคงเชิงโครงสร้างของศตวรรษที่ 21—โจทย์เดียวกับที่ยุโรปมักหลีกเลี่ยงการเผชิญหน้าอย่างตรงไปตรงมา

กรีนแลนด์ไม่ใช่ดินแดนชายขอบอีกต่อไป แต่คือ จุดยุทธศาสตร์ศูนย์กลางของระบบยับยั้งสงครามนิวเคลียร์โลก และเป็น “high ground” ของอาร์กติกที่ใครครอบครอง ย่อมกำหนดชะตาความมั่นคงของซีกโลกเหนือทั้งหมด

---

ทำไมสหรัฐฯ มองว่าเดนมาร์ก “ไม่เพียงพอ” ในเชิงยุทธศาสตร์

จากมุมมองอเมริกัน ปัญหาไม่ได้อยู่ที่เจตนาของ เดนมาร์ก แต่คือ ขีดความสามารถ (capability gap)

• เดนมาร์กมีประชากร ~5.8 ล้านคน

• งบกลาโหมก่อนปี 2024 ต่ำกว่า 2% ของ GDP

• ขณะที่ กรีนแลนด์ มีพื้นที่กว่า 2.1 ล้าน ตร.กม. ใหญ่กว่าเม็กซิโก แต่มีประชากรเพียง ~57,000 คน

ในทางยุทธศาสตร์ นี่คือ พื้นที่ขนาดทวีปที่ต้องพึ่งการคุ้มครองจากอำนาจภายนอกโดยพฤตินัย ซึ่งในความเป็นจริง ผู้ที่ป้องกันกรีนแลนด์มาตลอดตั้งแต่สงครามเย็นคือสหรัฐฯ—not Copenhagen.

ฐานทัพ Thule (Pituffik Space Base) ไม่ใช่สัญลักษณ์จักรวรรดินิยม แต่คือ หัวใจของระบบเตือนภัยขีปนาวุธ (BMEWS) หากระบบนี้ถูกลดทอน หรือถูกแทรกแซงโดยมหาอำนาจคู่แข่ง “เวลาเตือนภัย” ของสหรัฐฯ จะหดเหลือเพียงไม่กี่นาที—ซึ่งในโลกนิวเคลียร์ นั่นเท่ากับความเสี่ยงของ สงครามโดยอุบัติเหตุ (accidental nuclear war)

---

ภัยที่ยุโรปไม่อยากพูดตรง ๆ: จีนและรัสเซียในอาร์กติก

1. รัสเซีย: ภัยทหารโดยตรง

• กรีนแลนด์อยู่บนเส้นทางสั้นที่สุดของ ICBM จากรัสเซียสู่ทวีปอเมริกา

• การครอบงำหรือแม้แต่การ “เข้าถึงเชิงทหาร” จะทำให้สมดุลนิวเคลียร์เสียรูป

• GIUK Gap (Greenland–Iceland–UK) คือคอขวดเรือดำน้ำรัสเซีย หากถูกปิดหรือควบคุมโดยฝ่ายตรงข้าม NATO ความมั่นคงแอตแลนติกจะสั่นคลอนทันที

2. จีน: ภัยเศรษฐกิจ–เทคโนโลยีที่ร้ายแรงกว่า

• จีนควบคุม >80% ห่วงโซ่ rare earth โลก

• กรีนแลนด์มีแหล่งสำรองขนาดใหญ่ที่จำเป็นต่อ:

  • ระบบอาวุธนำวิถี

  • F-35, ระบบเรดาร์, ดาวเทียม

  • รถ EV และเทคโนโลยี AI

จากมุมมองอเมริกัน การปล่อยให้จีนใช้กลไก “การลงทุน + หนี้ + โครงสร้างพื้นฐาน” ในกรีนแลนด์ เท่ากับการยอมให้ฝ่ายตรงข้ามควบคุม supply chain ทางทหารของตนเอง—ซึ่งเป็นความเสี่ยงเชิงยุทธศาสตร์ระดับเดียวกับวิกฤตคิวบา

---

ทำไมแนวทางของทรัมพ์คือ “การป้องกันสงคราม” ไม่ใช่การยั่วยุ

ทรัมพ์มองโลกตามหลัก Realism ไม่ใช่ Idealism:

• โลกไม่ใช่ระเบียบเสรีลอยตัว แต่คือการแข่งขันของอำนาจ

• ช่องว่างอำนาจ (power vacuum) จะถูกเติมเสมอ—โดยใครสักคน

• หากไม่ใช่สหรัฐฯ ก็จะเป็นจีนหรือรัสเซีย

การเสนอ “ซื้อ / ควบคุม / จัดระเบียบ” กรีนแลนด์ คือการ ปิดช่องว่างก่อนที่วิกฤตจะเกิด
ต่างจากยุโรปที่มัก “รอจนปัญหากลายเป็นสงคราม แล้วจึงเรียกสหรัฐฯ มาช่วย”

ในตรรกะของชาวอเมริกันสายนี้

“การยับยั้งที่แข็งแรงวันนี้ ถูกกว่าสงครามวันหน้าเสมอ”

---

แล้วเดนมาร์กคือ “หมาหวงก้าง” จริงหรือไม่?

คำตอบจากมุมมองอเมริกันคือ: ไม่เชิง—แต่ไม่เพียงพอ

เดนมาร์กทำหน้าที่เป็น

• ผู้ดูแล (custodian)

• ผู้กันชนทางการทูต

• ผู้ให้สวัสดิการและเสถียรภาพทางสังคม

แต่ ไม่ใช่ผู้ค้ำประกันความมั่นคงระดับมหาอำนาจ

ปัญหาไม่ใช่ศีลธรรม แต่คือ สเกลของภัยคุกคาม ที่เกินกำลังประเทศเล็ก

---

ทางออกที่ลดความเสี่ยงสงครามโลกมากที่สุด (ในสายตาชาวอเมริกัน)

1. กรีนแลนด์ต้องไม่ตกอยู่ภายใต้อิทธิพลจีนหรือรัสเซียไม่ว่าทางใด

2. สหรัฐฯ ต้องมีบทบาทเชิงโครงสร้าง ไม่ใช่แค่ฐานทัพ

3. เดนมาร์กยังมีบทบาทได้ แต่ต้องยอมรับ การแบ่งอำนาจด้านความมั่นคง

4. การตัดสินใจขั้นสุดท้ายต้องผ่านประชามติชาวกรีนแลนด์—not elite diplomacy

นี่ไม่ใช่จักรวรรดินิยม แต่คือ การจัดระเบียบอำนาจเพื่อป้องกันการปะทะของมหาอำนาจ

---

บทสรุปจากมุมมองอเมริกัน

กรีนแลนด์คือ ฟิวส์ของศตวรรษที่ 21
หากปล่อยให้หลวม โลกอาจไม่ลุกเป็นไฟวันนี้—but tomorrow.

แนวทางของทรัมพ์อาจแข็ง กระด้าง และไม่ถูกใจยุโรป
แต่ในสายตาชาวอเมริกันที่เรียนรู้จากสงครามโลกสองครั้งและสงครามเย็น
ความชัดเจนทางอำนาจ คือเงื่อนไขของสันติภาพ

และบางครั้ง
การป้องกันสงคราม
ต้องเริ่มจากการกล้าพูดในสิ่งที่คนอื่นไม่กล้าพูด

บันทึกข้อกล่าวหา-คดีความ-ข้อวิจารณ์สาธารณะ: นายอนุทิน ชาญวีรกูล (เรียงตามเวลา) | มหาวิทยาลัยประชาชน x คันฉ่องส่องไทย

ด้านล่างคือ “บันทึกกรรม/บันทึกประเด็นสาธารณะ” ที่ รวบรวมแบบไม่ใส่ความเห็น และพยายามเรียง ตามลำดับเวลา โดยแยกชัดว่าเป็น (1) ข่าว/คำให้สัมภาษณ์ (2) คดีในศาล/ผลคำสั่ง (3) คำร้อง/ข้อกล่าวหา (4) กระแสโซเชียลที่ยังหาแหล่งยืนยันไม่ได้

หมายเหตุความปลอดภัยทางข้อเท็จจริง: รายการนี้เป็นการรวบรวม “ข้อกล่าวหา/ข้อวิจารณ์สาธารณะ” จึงต้องอ่านโดยยึดหลักว่า ข้อกล่าวหา ≠ ข้อเท็จจริงที่พิสูจน์แล้ว และ คดี/คำร้องจำนวนมากยังไม่ถึงที่สุด (หรือถูกยกคำร้อง/ไม่รับคำร้อง) ตามแหล่งอ้างอิงที่แนบไว้

ข้อมูลพื้นฐาน (เพื่อใช้ตีกรอบการรวบรวม)

• นายอนุทิน ชาญวีรกูล ถูกระบุโดยแหล่งทางการ/สื่อหลักว่าเป็น นายกรัฐมนตรีคนที่ 32 (เข้ารับความเห็นชอบ 5 ก.ย. 2568) 
• ถูกกล่าวถึงอย่างต่อเนื่องว่าเกี่ยวพันกับ “ธุรกิจครอบครัวด้านก่อสร้าง” (ซิโน-ไทยฯ/STECon) ในเชิงภูมิหลังและเครือข่ายอำนาจเศรษฐกิจ-การเมือง (ข้อมูลบริษัทและชีวประวัติ) 

ไทม์ไลน์ประเด็น/ข้อวิจารณ์/คดีที่พบ (เรียงเวลา)

2565 (2022) — คดี “ปฏิเสธรักษาโควิดจนเสียชีวิต” (ฟ้องหลายฝ่ายรวมถึงชื่อ “อนุทิน”)

ประเภท: ข่าวคดี/การยื่นฟ้อง (ยังไม่ใช่คำพิพากษาถึงที่สุดในตัวแหล่งข่าวที่พบ)

• มีรายงานการยื่นฟ้องกรณีตัวอย่าง “ปฏิเสธรักษาผู้ป่วยโควิด-19 ทำเสียชีวิต” โดยผู้ยื่นฟ้องฟ้องหลายฝ่าย (หมอ/รพ./สปสช./และมีการพาดพิงถึง “อนุทิน”) เรียกค่าเสียหาย 6 ล้านบาท
  สถานะตามแหล่งที่พบ: เป็น “ข่าวการยื่นฟ้อง/การเดินคดี” ในช่วงปี 2565 (ยังไม่เห็นคำพิพากษาสุดท้ายจากแหล่งที่ค้นพบในรอบนี้)

2567 (2024) — คดีศาลปกครอง “ซิโน-ไทยฯ ฟ้องสภาฯ ส่งมอบพื้นที่ล่าช้า” (ศาลยกฟ้อง)

ประเภท: คดีศาล/มีคำพิพากษา

• ศาลปกครองกลางมีคำพิพากษา ยกฟ้อง คดีที่บริษัทซิโน-ไทยฯ ฟ้องสำนักงานเลขาธิการสภาฯ กรณีส่งมอบพื้นที่ก่อสร้างอาคารรัฐสภาแห่งใหม่ล่าช้า (เรียกความเสียหาย)
  การเชื่อมโยงกับ “อนุทิน”: ไม่ใช่คดีที่ระบุว่า “อนุทินเป็นคู่ความ” แต่ถูกหยิบมาใช้ในวาทกรรมสาธารณะบ่อยครั้งในฐานะ “ภาพใหญ่เครือข่ายธุรกิจ-การเมือง” (จึงบันทึกไว้เป็นบริบทเท่านั้น)

2568 (2025) — คดี/ข้อร้องเรียนและดราม่าการเมืองหลายเรื่อง

1) 17 ก.ย. 2568 — ศาลรัฐธรรมนูญ “ไม่รับคำร้อง” ปมใช้อำนาจขอใช้ถนนสาธารณะเป็นทางขึ้นลงอากาศยาน (ถูกตีความเป็นประเด็นจริยธรรม)

ประเภท: คำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญ/คำสั่งไม่รับคำร้อง

• ไทยพีบีเอสรายงาน ศาลรัฐธรรมนูญมีมติ ไม่รับคำร้อง กรณีที่มีผู้ร้องกล่าวหา “อนุทิน” (ขณะดำรงตำแหน่ง รมว.มหาดไทย) ใช้อำนาจขอใช้ถนนสาธารณะเป็นทางขึ้นลงอากาศยานเพื่อกิจกรรมทางธุรกิจ โดยศาลให้เหตุผลเชิงกระบวนการว่าผู้ร้องไม่ได้ยื่นผ่านผู้ตรวจการแผ่นดินก่อน 
• มีเอกสารคำสั่งศาลรัฐธรรมนูญที่อ้างข้อเท็จจริงตามที่ปรากฏในข่าว (ประกอบการบันทึก) 

2) 20 ต.ค. 2568 — คดีหมิ่นประมาท: “กุสุมาลวตี (เจ๊แมว) ฟ้องอนุทิน” ศาลอาญายกฟ้อง/ไม่รับฟ้องชั้นไต่สวนมูลฟ้อง

ประเภท: คดีศาล/คำพิพากษาเบื้องต้น

• มีรายงานตรงกันหลายสำนักว่า ศาลอาญา ยกฟ้อง/ไม่รับฟ้องชั้นไต่สวนมูลฟ้อง คดีที่กุสุมาลวตีฟ้องอนุทินฐานหมิ่นประมาท จากกรณีโต้ตอบกันเรื่องการ “ยื่นยุบพรรคภูมิใจไทย/ฮั้ว ส.ว.” และฝ่ายโจทก์เตรียมอุทธรณ์ 

3) 24–25 พ.ย. 2568 — คดีหมิ่นประมาท: “ชูวิทย์” กับพรรคภูมิใจไทย ปมวิจารณ์นโยบายกัญชา (ศาลยกฟ้อง)

ประเภท: คดีศาล

• ไทยพีบีเอสรายงาน ศาลอาญา ยกฟ้อง ชูวิทย์ในคดีหมิ่นประมาทพรรคภูมิใจไทย จากการรณรงค์/วิจารณ์นโยบาย “กัญชาเสรี”
  การเชื่อมโยงกับ “อนุทิน”: อยู่ในฐานะหัวหน้าพรรค/เจ้าของนโยบายที่ถูกวิจารณ์อย่างต่อเนื่องในสาธารณะ (บันทึกเป็น “ดราม่าการเมือง-นโยบาย”)

4) ปลายปี 2568 — วิกฤตน้ำท่วมภาคใต้/หาดใหญ่: ตัวเลขผู้เสียชีวิตและเสียงวิจารณ์การบริหารจัดการ

ประเภท: เหตุการณ์สาธารณะ/ข้อวิจารณ์การบริหาร

• ไทยพีบีเอสรายงาน (อ้างข้อมูลกระทรวงสาธารณสุข ณ 30 พ.ย. 2568) ผู้เสียชีวิตจากอุทกภัยภาคใต้ 8 จังหวัด 170 ราย (สงขลา 131 ราย ฯลฯ) 
• มีข้อมูลจากกระทรวงสาธารณสุข/ประชาสัมพันธ์กระทรวง และช่องทางรัฐเรื่องตัวเลข “หาดใหญ่/สงขลา” เช่น รายงานผู้เสียชีวิต “หาดใหญ่เพิ่มเป็น 140 ราย ณ 1 ธ.ค. 2568” 
• ในเชิง “กระแสวิจารณ์” พบสื่อบางส่วนรายงานการโต้เสียงวิจารณ์เรื่องความล่าช้า/การประกาศมาตรการพิเศษ (เช่น พ.ร.ก.ฉุกเฉินในพื้นที่) โดยต้องแยก “ข่าวมาตรการ” ออกจาก “ข้อกล่าวหาเรื่องล้มเหลว” 

หมายเหตุ: ตัวเลข “176” ที่ผู้ใช้ให้มา — ในแหล่งที่ค้นพบรอบนี้ พบตัวเลข 170 (30 พ.ย. 2568) และ 140 (1 ธ.ค. 2568 เฉพาะหาดใหญ่/สงขลาในบางรายงาน) จึงบันทึกตามตัวเลขที่มีหลักฐานอ้างอิงชัดเจนก่อน

5) 12 ต.ค. 2568 — คดีหมิ่นประมาท: “อนุทินฟ้องณวัฒน์” ปมวิจารณ์โควิด (ศาลชั้นต้นยกฟ้อง และมีข่าวการอุทธรณ์)

ประเภท: คดีศาล/ข่าวความคืบหน้า

• หลายสื่อรายงานแนวเดียวกันว่า ณวัฒน์โพสต์ว่า “ถูกอนุทินฟ้องหมิ่นฯ ปมวิจารณ์โควิด ศาลยกฟ้อง แต่ฝ่ายอนุทินอุทธรณ์ต่อ” 

ม.ค. 2569 (2026) — ดราม่า “เครนถล่มซ้ำซาก” และการสั่งบอกเลิกสัญญา/ขึ้นบัญชีดำ (อิตาเลียนไทย/ITD)

ประเภท: เหตุการณ์สาธารณะ/คำสั่งฝ่ายบริหาร/ข้อวิจารณ์วาทะ

• ไทยพีบีเอสสรุปภาพรวมวันที่ 16 ม.ค. 2569 ว่าเกิดเหตุ 2 วันซ้อน (14–15 ม.ค.) รวมถึงเหตุเครนเกี่ยวข้องโครงการรถไฟความเร็วสูง และเหตุเครนถล่มถนนพระราม 2 โดยรายงานจำนวนผู้เสียชีวิตในเหตุรถไฟ (32 ราย) และพระราม 2 (2 ราย) และระบุว่า นายกฯ อนุทินสั่งการให้กระทรวงคมนาคม “ยกเลิก/บอกเลิกสัญญา 2 โครงการของ ITD” 
• ไทยพีบีเอสอีกชิ้นระบุประเด็น “ไม่หวั่นเอกชนฟ้องรัฐกลับ” กรณีบอกเลิกสัญญา พร้อมรายงานว่าบริษัทชี้แจงตลาดหลักทรัพย์ว่าสัญญายังมีผลบังคับใช้ (มุมมองคู่กรณี) 
• PPTV รายงานคำให้สัมภาษณ์เชิงเทคนิค/ความรับผิดว่ารัฐมีสิทธิ์บอกเลิกสัญญา และ “ไม่สนจะร้องศาลปกครอง” พร้อมถ้อยคำตำหนิเรื่องความประมาท-เลินเล่อ 
• มติชนรายงานบรรยากาศคำให้สัมภาษณ์และการลงพื้นที่ รวมถึงถ้อยคำที่ถูกจับไปขยายในโซเชียล (“รำคาญมากกว่า/แผ่เมตตา/หายใจลึก ๆ” ในบางการอ้างอิง) 
• ข่าวสดรายงานความคืบหน้าการกู้ร่างผู้เสียชีวิตและแผนจัดการซากเครน 

หมวด “ข้อกล่าวหา/กระแสโซเชียล” ที่ผู้ใช้ให้มา แต่ตรวจสอบยืนยันไม่ได้ในรอบนี้

ผู้ใช้ระบุข้อกล่าวหาหนัก เช่น “โยงเครือข่าย scam call centre / ขายไฟฟ้าเถื่อนข้ามแดน / ฟอกเงิน / แทรกแซงคดี ฯลฯ”

• ในการค้นหาครั้งนี้ พบส่วนใหญ่เป็นโพสต์โซเชียล/คลิป/คำเล่าต่อ แต่ ยังไม่พบ แหล่งระดับ “คำพิพากษาศาล/คำสั่งหน่วยงาน/สื่อหลักที่ลงข้อเท็จจริงพร้อมเอกสาร” ที่ยืนยันข้อกล่าวหาเหล่านี้แบบตรงตัวพอจะบันทึกเป็น “เหตุการณ์มีมูลฐานชัด” ได้
• เพื่อความเป็นธรรมและความแม่นยำ ผมจึง ยังไม่แตกประเด็นย่อย หรือใส่รายละเอียดชื่อบุคคล/เลขคดี/สถานที่ในข้อกล่าวหาหนักเหล่านี้ จนกว่าจะมีหลักฐานอ้างอิงที่ตรวจสอบได้ (เช่น หมายเลขคดี/หมายเรียก/คำสั่ง ปปง./คำพิพากษา/ข่าวสืบสวนที่มีเอกสารรองรับ)

ถ้าสหายต้องการ “เอาละเอียดยิบ” ในหมวดนี้จริง ๆ วิธีที่ปลอดภัยคือ: ระบุ คีย์เวิร์ดเฉพาะ/ชื่อคดี/เลขคดี/หน่วยงาน/วันที่ แล้วผมจะไล่หาหลักฐานที่ตรวจสอบได้และทำเป็นไทม์ไลน์แบบ “มีที่มา” ให้ทันที

สรุปแบบ “แผนที่นำทาง” (ไม่ใช่ความเห็น)

ในรอบการรวบรวมนี้ พบแกนหลักที่ “มีหลักฐานอ้างอิงชัด” อยู่ 5 กลุ่ม:

1. ดราม่าโครงสร้างพื้นฐาน/ความปลอดภัยงานก่อสร้าง (ม.ค. 2569 เครนถล่ม + คำสั่งบอกเลิกสัญญา/ข้อโต้แย้งทางสัญญา) 
2. ภัยพิบัติ/การจัดการน้ำท่วมภาคใต้ปลายปี 2568 (ตัวเลขผู้เสียชีวิตและมาตรการรัฐที่ถูกวิจารณ์) 
3. คดี/ข้อร้องเรียนเชิงจริยธรรมและอำนาจหน้าที่ (ศาลรัฐธรรมนูญไม่รับคำร้อง “ถนนสาธารณะเป็นรันเวย์” ด้วยเหตุเชิงกระบวนการ) 
4. คดีหมิ่นประมาท/ข้อพิพาททางการเมือง (เจ๊แมว, ชูวิทย์, ณวัฒน์) 
5. คดีโควิดเชิงระบบบริการ (ข่าวการยื่นฟ้องปฏิเสธรักษาจนเสียชีวิต) 

คันฉ่องส่องไทย: ทำไมเศรษฐกิจไทยโตช้า—รากแก้ว รากฝอย และภาพสะท้อนเทียบเวียดนาม

คันฉ่องส่องไทย เศรษฐกิจการเมือง • โครงสร้างการพัฒนา เทียบไทย–เวียดนาม (ห้วงเวลาเดียวกัน)

ทำไมเศรษฐกิจไทยโตช้าอย่างน่าใจหาย—รากแก้ว รากฝอย และภาพสะท้อนเทียบเวียดนาม

บทวิเคราะห์เชิงวิชาการแบบ “ขุดถึงฐานราก”: ไม่เพียงถามว่า “โตช้าเพราะอะไร” แต่ถามต่อว่า “กลไกใดทำให้โตช้า ๆ จนกลายเป็นโครงสร้าง” และทำไมประเทศที่อยู่ในภูมิภาคเดียวกันอย่างเวียดนามจึง “เร่งขึ้น” ได้ในห้วงเวลาเดียวกัน

สาระนี้เขียนเพื่อผู้อ่านที่ต้องการ “เหตุถึงราก” มากกว่าคำปลอบใจ • ตัวเลขในตารางอ้างชุดข้อมูลสากล/ทางการเพื่อให้ตรวจสอบได้ •ขอให้รัฐบาลใหม่จงแก้ปัญหาที่รากทุกรากอย่างจริงจัง

แก่นคำถาม (Problem Statement)

หากไทย “ยังใหญ่กว่า” แต่กลับ “เร่งไม่ขึ้น” ขณะที่เวียดนาม “ฐานเล็กกว่า” แต่ “เร่งแซงอย่างต่อเนื่อง” ความต่างนี้ย่อมไม่ใช่เรื่องจังหวะชั่วคราว หากเป็นผลของสถาปัตยกรรมทางเศรษฐกิจ–การเมืองที่ทำให้ทุนและศักยภาพมนุษย์เดินได้ไม่เต็มช่วงก้าว

สิ่งที่คันฉ่องพยายามทำคือย้ายคำถามจากระดับ “เหตุการณ์” ไปสู่ระดับ “ระบบ”: ทำไมการเติบโตของไทยจึงมักถูกล็อกไว้ในกรอบต่ำ แม้คนไทยจำนวนมากมีความสามารถสูง? ทำไมการแก้ปัญหาจึงวนกลับมาที่การประคองระยะสั้นซ้ำ ๆ และเหตุใดการปฏิรูปเชิงโครงสร้างจึงถูกเลื่อนออกไปเรื่อย ๆ จนกลายเป็นความเคยชินของรัฐและสังคม?

กรอบอธิบาย (Analytical Lens)

เอกสารนี้ใช้กรอบผสาน 3 ระดับเพื่อให้เห็นทั้ง “รากแก้ว” และ “รากฝอย”: (1) Growth accounting เพื่อแยกแรงขับทุน–แรงงาน–ผลิตภาพ (TFP), (2) Political economy เพื่ออธิบายว่าความไม่แน่นอนทางสถาบันบิดแรงจูงใจและการจัดสรรทรัพยากรอย่างไร, และ (3) Comparative development เพื่อใช้เวียดนามเป็นกระจกเทียบว่าทิศทางนโยบายและเสถียรภาพเชิงระบบสามารถทำให้ประเทศเร่งขึ้นได้จริง

ตารางเปรียบเทียบเชิงวิชาการ: ไทย–เวียดนาม (ตัวชี้วัดหลัก)

ตารางนี้ระบุ “นิยาม–ปี–หน่วย–ข้อจำกัดข้อมูล” เพื่อหลีกเลี่ยงการเทียบผิดฐาน โดยเฉพาะตัวชี้วัดหนี้ครัวเรือนของเวียดนามที่ไม่สอดคล้องกันในฐานสากลหลายชุด

หมวด	ตัวชี้วัด (นิยามเชิงสถิติ)	ไทย	เวียดนาม	ปี / หน่วย	แหล่งข้อมูล
ขนาดเศรษฐกิจ	GDP (current US$): มูลค่าเพิ่มรวม ณ ราคาปัจจุบัน	US$ 526.5 bn1	US$ 476.4 bn1	2024, US$	World Bank1
พลวัตการเติบโต	GDP growth (annual %): อัตราเติบโตจริงของ GDP (ปีต่อปี)	2.5%1	7.1%1	2024, %	World Bank1
แรงดึงดูดทุนโลก	FDI inflows (US$): เงินลงทุนโดยตรงไหลเข้า (flow) ตามตารางภาคผนวก UNCTAD	US$ 4.548 bn2	US$ 18.5 bn2	2023, US$	UNCTAD WIR Annex2
น้ำหนัก FDI	FDI net inflows (% of GDP): สัดส่วน FDI ต่อ GDP เพื่อเทียบ “แรงสะสม” ต่อขนาดเศรษฐกิจ	2.7%1	4.2%1	2024, %	World Bank1
ผลิตภาพแรงงาน (proxy)	GDP per person employed (PPP): ผลผลิตต่อคนทำงาน (PPP) ใช้เป็นตัวแทนผลิตภาพแรงงาน	38,6163	25,8503	2024, PPP$	Indicator compilation3
ภาระครัวเรือน	Household debt / GDP (%): หนี้ครัวเรือนต่อ GDP (ชุดข้อมูลธนาคารกลาง)	88.4%4	N/A5	สิ้นปี 2024, %	BOT; (VN data gap)45

ข้อจำกัดข้อมูล: เวียดนามไม่มีซีรีส์ “หนี้ครัวเรือนต่อ GDP” ที่เผยแพร่สาธารณะและเทียบฐานได้ตรงกับไทยอย่างสม่ำเสมอในฐานข้อมูลสากลหลายชุด จึงรายงานเป็น N/A เพื่อรักษาความซื่อสัตย์เชิงวิชาการ (หลีกเลี่ยงการเทียบผิดฐาน)

---

ภาพรวมจากตารางให้ “สัญญาณเชิงโครงสร้าง” ที่สำคัญอย่างน้อยสามประการ: (ก) ไทยยังมีขนาดเศรษฐกิจและผลิตภาพต่อคนทำงานสูงกว่า แต่มีอัตราเติบโตต่ำกว่าอย่างมีนัยสำคัญ (ข) เวียดนามมีความสามารถในการดึงดูดทุนต่างชาติสูงกว่าอย่างต่อเนื่อง ซึ่งสะท้อนความเชื่อมั่นของทุนโลกต่อ “ทิศทางและความคาดการณ์ได้” และ (ค) ภาระหนี้ครัวเรือนของไทยอยู่ในระดับที่ทำให้การบริโภคภายใน—ซึ่งควรเป็นฐานรองรับการเติบโต—ถูกกดทับเป็นเวลานาน

กล่าวให้ชัดก็คือ: เวียดนามไม่ได้ชนะเพราะ “มีเวทมนตร์” แต่เพราะระบบของเขาทำให้การลงทุนเพื่ออนาคต “เกิดขึ้นได้จริง” ในขณะที่ไทยมักทำให้การลงทุนระยะยาวแพ้การประคองระยะสั้นและการจัดสรรที่ไม่เพิ่มผลิตภาพ

บทวิเคราะห์เชิงรากแก้ว–รากฝอย: ทำไมไทยโตช้า “แบบเรื้อรัง” ในขณะที่เวียดนามเร่งขึ้น

1) ความต่างที่ไม่ใช่โชค: “อัตราเร่ง” สำคัญกว่าความสูงของจุดเริ่มต้น

การเปรียบเทียบไทยกับเวียดนามในปัจจุบันมักถูกทำให้กลายเป็นการถกเถียงเชิงอารมณ์: ไทยเคยเป็นผู้นำอาเซียน ไทยมีโครงสร้างพื้นฐานดีกว่า ไทยมีแรงงานทักษะสูงกว่า แต่ในเชิงวิชาการ คำถามที่มีน้ำหนักกว่าคือ “ระบบใดกำลังสร้างอัตราเร่ง (acceleration) ได้จริง” เพราะความมั่งคั่งของประเทศไม่ได้วัดจากความทรงจำของความรุ่งเรืองในอดีต หากวัดจากความสามารถในการเพิ่มผลผลิต เพิ่มรายได้ และเพิ่มศักยภาพของคนอย่างต่อเนื่อง

เมื่อเวียดนามเติบโตระดับ 6–7% และไทยอยู่ระดับ 2–3% ในห้วงเวลาเดียวกัน1 ส่วนต่างนี้ไม่ใช่ “หนึ่งหรือสองปี” แล้วจบ แต่หากเกิดซ้ำต่อเนื่อง มันจะทำให้ (ก) บริษัทข้ามชาติย้ายฐานการผลิตและเครือข่ายซัพพลายเชน, (ข) แรงงานมีโอกาสเรียนรู้เทคโนโลยีใหม่และวิธีจัดการใหม่มากกว่า, และ (ค) รายได้ภาษีและงบลงทุนสาธารณะเพิ่มขึ้นอย่างเป็นระบบ ในขณะที่ประเทศที่โตช้าจะติดกับการจัดสรรงบแบบประคอง ความขัดแย้งทางผลประโยชน์จะเข้มข้นขึ้น และแรงกดดันต่อคุณภาพชีวิตจะสะสมอย่างเงียบ ๆ

2) FDI และห่วงโซ่มูลค่าโลก: ใครได้ทุนระยะยาวย่อมได้โรงงาน ความรู้ และมาตรฐาน

เวียดนามรับ FDI inflows มากกว่าไทยอย่างเด่นชัดในปี 20232 ในทางเศรษฐศาสตร์การพัฒนา นี่มีนัยสำคัญเกินกว่าตัวเงิน เพราะ FDI คือช่องทางที่ทำให้เทคโนโลยี “ถ่ายโอน” (technology transfer), มาตรฐานการผลิต “ยกระดับ” (quality upgrading), และการจัดการ “ทันสมัย” (managerial know-how) กระจายไปยังแรงงานและผู้ประกอบการท้องถิ่น ตราบใดที่รัฐสร้างกติกาที่ทำให้การเชื่อมโยงกับผู้ผลิตในประเทศ (local linkages) เกิดขึ้นจริง ไม่ใช่เพียงการเป็นเกาะโรงงานที่โดดเดี่ยว

ไทยเคยได้เปรียบในเรื่องโครงสร้างพื้นฐานและความพร้อมของระบบ แต่ความได้เปรียบนี้จะค่อย ๆ เสื่อมค่าหากระบบนโยบายไม่ “ก้าวตาม” โลก เพราะบริษัทข้ามชาติไม่ได้ตัดสินใจด้วยถนนอย่างเดียว แต่ตัดสินใจด้วย (ก) ความคาดการณ์ได้ของกติกา, (ข) ความเร็วของรัฐ, (ค) ความโปร่งใสของกระบวนการ, และ (ง) คุณภาพกำลังคนในอนาคต

3) ผลิตภาพ (TFP) และกับดักรายได้ปานกลาง: เมื่อการแข่งขันไม่เปิด ผลิตภาพก็ไม่ถูกบังคับให้โต

ไทยมีผลิตภาพต่อคนทำงาน (PPP) สูงกว่าเวียดนามในระดับปัจจุบัน3 แต่การโตช้าบอกว่าผลิตภาพรวมของระบบ (โดยเฉพาะ TFP) โตต่ำ: ทุนไม่ถูกจัดสรรไปยังกิจกรรมที่เพิ่มผลผลิตสูงที่สุด และการแข่งขันไม่ทำหน้าที่ “คัดเลือกผู้เก่ง” อย่างเต็มที่

ในระบบที่การแข่งขันไม่เป็นธรรม ผู้เล่นบางกลุ่มจะได้กำไรจาก “การเข้าถึงอำนาจ” มากกว่าการเพิ่มนวัตกรรม สังคมจะเห็นการลงทุนในทรัพย์สินที่ให้ผลตอบแทนจากกติกา (regulatory rents) มากกว่าการลงทุนในผลิตภาพจริง (productivity rents) เมื่อเป็นเช่นนี้ ต่อให้คนไทยเก่ง ระบบก็ยังไม่ทำให้ความเก่งนั้นกลายเป็นความมั่งคั่งของประเทศอย่างทั่วถึง

4) หนี้ครัวเรือน: การบริโภคถูกกดทับ และการยกระดับทักษะถูกเลื่อนออกไป

หนี้ครัวเรือนของไทยระดับ 88.4% ต่อ GDP ณ สิ้นปี 20244 เป็นเครื่องหมายของ “ต้นทุนชีวิต” ที่สูงและโครงสร้างรายได้ที่ไม่พอเพียงในระดับครัวเรือน เมื่อครัวเรือนต้องใช้รายได้ก้อนใหญ่ไปกับภาระหนี้ การลงทุนในอนาคต—เช่น การเรียนทักษะใหม่ สุขภาพ หรือทุนย่อยทางธุรกิจ—ย่อมถูกตัดก่อน นี่คือกลไกที่ทำให้การเติบโตต่ำกลายเป็นวงจร: รายได้โตช้า → กู้เพื่อประคองชีวิต → บริโภค/ลงทุนอนาคตลดลง → ผลิตภาพไม่โต → รายได้โตช้าต่อ

5) รากแก้วทางการเมือง: “ความไม่เสถียร” ทำให้การลงทุนระยะยาวแพ้การเอาตัวรอด และระบอบที่กลัวการปลดปล่อยศักยภาพคนไทย

ประเด็นนี้ต้องพูดให้ตรง: ประเทศจะโตยาว ๆ ได้ เมื่อผู้คนและทุนเชื่อว่า “กติกาในวันพรุ่งนี้ยังพอคาดการณ์ได้” แต่เมื่อการเมืองและกลไกต่าง ๆ ไม่เสถียร นโยบายเปลี่ยนตามฤดูกาลอำนาจ การจัดสรรงบและกติกาเศรษฐกิจถูกดึงไปตามแรงต่อรอง ระบบจะทำให้ผู้ประกอบการจำนวนมากเลือก “อยู่รอด” มากกว่า “ยกระดับ” และทำให้การลงทุนระยะยาวมีต้นทุนความเสี่ยงสูงผิดปกติ

ที่ลึกกว่านั้นคือ เมื่อระบอบหรือกลไกของรัฐ “หวาดระแวง” การปลดปล่อยศักยภาพของประชาชน เพราะประชาชนที่มีความรู้ รายได้ และอำนาจต่อรอง ย่อมตรวจสอบได้และเรียกร้องความเป็นธรรมได้ ระบบจึงมักเลือกความนิ่งที่ควบคุมได้ มากกว่าความเติบโตที่กระจายอำนาจ นี่ไม่ใช่การกล่าวหาเชิงอารมณ์ แต่เป็นตรรกะการเมืองเศรษฐศาสตร์: ระบอบที่ไม่ไว้วางใจประชาชนย่อมมีแรงจูงใจทำให้ประชาชน “ไม่โตเกินควบคุม” และผลข้างเคียงคือการเติบโตต่ำที่ฝังตัวเป็นโครงสร้าง

6) “รากฝอย” ที่ต่อกับรากแก้ว: ระบบราชการ ความเร็วรัฐ คุณภาพกฎระเบียบ และสัญญาณเชิงความเชื่อมั่น

ความเสถียรไม่ได้แปลว่าต้องไม่มีความขัดแย้ง แต่หมายถึงรัฐมี “กลไกจัดการความขัดแย้ง” ที่ไม่ทำให้กติกาหลักพัง ในประเทศที่เร่งขึ้นได้ รัฐมักส่งสัญญาณชัดเจนต่อเอกชน: กติกาใหญ่ไม่เปลี่ยนกลางทาง กระบวนการอนุมัติไม่ขึ้นกับเส้นสาย และผู้ประกอบการรายใหม่ยังมีพื้นที่แข่งได้จริง

เมื่อสัญญาณเหล่านี้ไม่ชัด นักลงทุนจะย้ายไปยังประเทศที่ให้ “ความคาดการณ์ได้” สูงกว่า โดยเฉพาะในยุคที่ซัพพลายเชนโลกกำลังจัดใหม่ นี่คือเหตุผลที่การเปรียบเทียบกับเวียดนามไม่ควรถูกมองเป็นการยกย่องฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง แต่ควรถูกใช้เป็นกระจกส่องว่า “โลกกำลังให้รางวัลกับระบบแบบไหน”

สรุปถึงรากแก้ว–รากฝอย: เศรษฐกิจไทยโตช้าไม่ใช่เพราะ “คนไทยขาดศักยภาพ” แต่เพราะ “กลไกเชิงสถาบันและการเมือง” ทำให้ศักยภาพนั้นถูกใช้ไม่เต็มที่ และทำให้การลงทุนเพื่ออนาคตแพ้การประคองระยะสั้นซ้ำ ๆ

บรรณานุกรม (References)

1. World Bank. Data for Thailand and Viet Nam: GDP (current US$), GDP growth (annual %), FDI net inflows (% of GDP). ชุดข้อมูล World Development Indicators (WDI) และหน้าสรุปรายประเทศ.
2. UNCTAD. World Investment Report 2024. Annex tables: FDI inflows, by economy (2018–2023). ใช้เพื่อเทียบ “FDI inflows” แบบ flow รายปี.
3. World Bank (indicator). GDP per person employed (PPP) (proxy for labor productivity). หมายเหตุ: ใช้เป็น proxy เพื่อเทียบ “ผลผลิตต่อคนทำงาน” ในกรอบ PPP ลดอคติค่าเงิน.
4. Bank of Thailand. Financial Stability Report / household debt to GDP (end-2024: 88.4%). ใช้เพื่อระบุภาระหนี้ครัวเรือนไทยในระดับระบบ.
5. Data limitation note. Vietnam household-debt-to-GDP series is not consistently available as a comparable public indicator in major international datasets; therefore reported as N/A in the comparative table.