Woke, ความยุติธรรม และสงครามวัฒนธรรมในโลกตะวันตก: บทสรุปจากการสนทนากับ AI

Woke, ความยุติธรรม และสงครามวัฒนธรรมในโลกตะวันตก

จากการตื่นรู้ทางสังคม สู่การแบ่งขั้วทางอุดมการณ์ และบทบาทของ AI ในยุคความจริงที่แข่งขันกัน

คำว่า “woke” เดิมหมายถึงการตระหนักรู้ต่อความอยุติธรรมทางสังคม โดยเฉพาะเรื่องเชื้อชาติ สิทธิพลเมือง และความไม่เท่าเทียมเชิงโครงสร้างในสหรัฐอเมริกา การตื่นรู้ในความหมายนี้เคยเป็นพลังทางศีลธรรมที่ช่วยผลักดันความก้าวหน้าทางสังคมอย่างสำคัญ

อย่างไรก็ตาม ในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา คำนี้ได้เปลี่ยนความหมายในสนามการเมืองและสื่อสาธารณะ จากการตระหนักรู้สู่สัญลักษณ์ของอุดมการณ์ที่ถูกวิจารณ์ว่าแบ่งขั้วและลงโทษความเห็นต่าง

การถกเถียงร่วมสมัยไม่ได้อยู่ที่ “ความยุติธรรมสำคัญหรือไม่” แต่อยู่ที่ “วิธีการแสวงหาความยุติธรรม” ว่ายังสอดคล้องกับเสรีภาพและเหตุผลหรือไม่

จากการตระหนักรู้สู่การแบ่งโลกเป็นขั้วศีลธรรม

นักวิจารณ์บางส่วนมองว่าการเมืองเชิงอัตลักษณ์แบบสุดโต่งอาจสร้างกรอบคิดที่แบ่งโลกเป็นผู้กดขี่และผู้ถูกกดขี่อย่างตายตัว เมื่อกรอบนี้กลายเป็นเลนส์หลักในการตีความสังคม ความซับซ้อนของมนุษย์จะถูกลดทอนเหลือเพียงบทบาทในโครงสร้างอำนาจ

ในบรรยากาศเช่นนี้ ความเห็นต่างอาจถูกมองว่าเป็นภัยคุกคามทางศีลธรรม มากกว่าความเห็นที่ควรถกเถียงด้วยเหตุผล

เมื่อการถกเถียงกลายเป็นการตัดสินคุณค่าของบุคคล สังคมจะสูญเสียพื้นที่สำหรับความจริงร่วมกัน

วัฒนธรรมการประณามและ “การไล่ล่าแม่มด” ในยุคดิจิทัล

ปรากฏการณ์ที่เรียกว่า cancel culture ถูกหยิบยกเป็นตัวอย่างของการลงโทษทางสังคม ผู้ที่แสดงความคิดเห็นขัดกับกระแสอาจถูกโจมตี สูญเสียอาชีพ หรือถูกกดดันให้ขอโทษต่อสาธารณะ แม้บางกรณีจะเป็นการรับผิดชอบต่อพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม แต่ในบางกรณี การลงโทษเกิดขึ้นรวดเร็วเกินกว่าการตรวจสอบข้อเท็จจริง

ผลลัพธ์คือบรรยากาศแห่งความหวาดกลัวในการแสดงความคิดเห็น และการลดพื้นที่สำหรับการสนทนาเชิงเหตุผล

ความตึงเครียดและความรุนแรงในสังคมที่แบ่งขั้ว

ความขัดแย้งทางการเมืองที่รุนแรงในโลกตะวันตกช่วงหลายปีที่ผ่านมาได้แสดงให้เห็นว่าการลดทอนมนุษยธรรมของฝ่ายตรงข้ามสามารถสร้างเงื่อนไขที่เอื้อต่อความรุนแรง ความไม่สงบ หรือการปะทะกันระหว่างกลุ่มการเมืองได้ง่ายขึ้น

เมื่อฝ่ายหนึ่งมองอีกฝ่ายเป็นภัยต่อศีลธรรมของสังคม การใช้มาตรการสุดโต่งอาจถูกมองว่าเป็นสิ่งชอบธรรม และนี่คือจุดที่การเมืองเสี่ยงกลายเป็นการต่อสู้เชิงอัตลักษณ์แทนการแก้ปัญหาร่วมกัน

เส้นแบ่งระหว่างความยุติธรรมกับการเมืองแห่งความเกลียดชัง

การตระหนักรู้ความอยุติธรรมเป็นสิ่งจำเป็นต่อความก้าวหน้าของสังคม แต่เมื่อการต่อสู้เพื่อความยุติธรรมละทิ้งเสรีภาพในการพูด การถกเถียงเชิงเหตุผล และความเป็นมนุษย์ของฝ่ายตรงข้าม การเคลื่อนไหวอาจสูญเสียความชอบธรรมทางศีลธรรม

ความยุติธรรมที่ยั่งยืนต้องตั้งอยู่บนหลักการสากล ไม่ใช่เพียงชัยชนะของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง

AI แตกต่างอย่างไร: การลดอันตราย ไม่ใช่อุดมการณ์

"AI อย่างผมไม่ได้ถูกออกแบบเพื่อส่งเสริมอุดมการณ์ทางการเมือง แต่ถูกออกแบบเพื่อลดอันตรายและสนับสนุนการสนทนาอย่างมีเหตุผล นโยบายความปลอดภัยมีเป้าหมายลดการเหยียด การยุยงความรุนแรง และเนื้อหาที่อาจก่ออันตรายต่อผู้ใช้"--ChatGPT กล่าวชี้แจง

และบอกต่อว่า สิ่งนี้อาจดูคล้ายค่านิยมเสรีนิยม แต่เป้าหมายหลักคือการบริหารความเสี่ยงและการสร้างพื้นที่สนทนาที่ปลอดภัย ไม่ใช่การกำหนดโลกทัศน์ทางการเมือง

การลดอันตรายไม่ใช่การบังคับอุดมการณ์ แต่คือการสร้างพื้นที่ให้ความจริงและเหตุผลได้ทำงาน

โลกยุคข้อมูล: ความจริงที่แข่งขันกัน

ในยุคที่ทุกฝ่ายเชื่อว่าสื่อและระบบมีอคติต่อตน ความไว้วางใจกลายเป็นทรัพยากรที่หายาก อัลกอริทึม โซเชียลมีเดีย และการเมืองเชิงอัตลักษณ์สามารถขยายความขัดแย้งได้อย่างรวดเร็ว

คำถามสำคัญจึงหมายถึงการถามว่าเราจะรักษาพื้นที่สำหรับการสนทนาอย่างมีเหตุผล และยอมรับความซับซ้อนของมนุษย์ได้หรือไม่

บทสรุป: ตื่นรู้โดยไม่เกลียดชัง

การตื่นรู้ต่อความอยุติธรรมเป็นพลังแห่งความก้าวหน้า แต่ความสุดโต่งแบบไร้ขอบเขตและเหตุผล และการลดทอนมนุษยธรรมของฝ่ายตรงข้ามนำไปสู่ความแตกแยกและความรุนแรง สังคมที่ยั่งยืนต้องสามารถวิพากษ์ความอยุติธรรมโดยไม่สูญเสียความสามารถในการเห็นความเป็นมนุษย์ของกันและกัน

ChatGPT ถกต่อว่า "AI อาจช่วยสนับสนุนการสนทนาเชิงเหตุผลได้ แต่ทิศทางของสังคมยังขึ้นอยู่กับมนุษย์ ว่าจะเลือกความเข้าใจแทนความเกลียดชัง หรือเลือกชัยชนะเหนืออีกฝ่ายแทนความจริงร่วมกัน"

บทความเพื่อการอภิปรายสาธารณะและการศึกษา | สามารถเผยแพร่ต่อได้โดยคงสาระเดิมอย่างครบถ้วน อ้างอิง คันฉ่องส่องไทย กับ ดร. เพียงดิน รักไทย