เจ้าสัวกับอำนาจรัฐ: สองทศวรรษหลังรัฐประหาร 2549–2569

ข้ามไปเนื้อหา

THOUGHT / POWER / SOCIETYนิทรรศการอ่านบนจอ · ฉบับ 26 ตุลาคม 2569

A VISUAL ESSAY · 2006–2026

เจ้าสัว
กับอำนาจรัฐ

สองทศวรรษหลังรัฐประหาร 2549
ความมั่งคั่งโตอย่างไร — และรัฐอยู่ตรงไหน

4 ตระกูลเดิม + 1 มหาเศรษฐีรายใหม่ในทำเนียบอ่านตัวเลข · ตามเส้นทางทุน · ตั้งคำถามกับกติกา

ภาพรวมเส้นเวลาอยู่วิทยาเจียรวนนท์รัตนาวะดีจิราธิวัฒน์สิริวัฒนภักดี+1 ประชาชนวิธีอ่านข้อมูลแหล่งอ้างอิง

I

THE BIG PICTURE

ความมั่งคั่งเพิ่มขึ้นมาก
แต่เส้นทางรวยไม่เหมือนกัน

ห้ากรณีศึกษานี้พาไปเห็นแบรนด์ระดับโลก ช่องทางขาย สัญญารับซื้อไฟฟ้า ทำเล และการซื้อกิจการ

เริ่มจากสิ่งที่ตัวเลขบอกได้

เปรียบเทียบฐานก่อนรัฐประหาร 19 กันยายน 2549 กับข้อมูล Forbes ปี 2569 มูลค่าของหลายกลุ่มเพิ่มขึ้นอย่างมาก แต่ตัวเลขสองปลายทางยังไม่บอกว่าเพิ่มขึ้นเพราะเหตุใด[1] [2]

“รวยขึ้นหลัง” ≠ “รวยขึ้นเพราะ”ตลอดช่วงศึกษามีทั้งรัฐบาลเลือกตั้ง รัฐบาลจากรัฐประหาร การลงทุนต่างประเทศ และการเปลี่ยนแปลงตลาดโลก การเชื่อมเหตุและผลต้องตรวจเป็นรายนโยบายและรายธุรกรรม

มูลค่าปี 2569

พันล้านดอลลาร์สหรัฐ · สเกลเดียวกัน เริ่มจากศูนย์

อยู่วิทยา

47.0

เจียรวนนท์

36.6

รัตนาวะดี

17.6

จิราธิวัฒน์

11.7

สิริวัฒนภักดี

11.5

กราฟนี้แสดงมูลค่าปลายทาง ไม่ใช่อันดับผู้รวยเพิ่มเร็วที่สุด หน่วยที่ Forbes นับมีทั้งครอบครัว พี่น้อง และบุคคล[2]

บัญชีเปรียบเทียบ · อ่านข้อจำกัดคู่กับตัวเลข

กลุ่มทุน	2549	2569	ส่วนต่าง	หมายเหตุ
อยู่วิทยา	2.805	47.0	+44.195	ฐานตระกูลโดยประมาณ
เจียรวนนท์	2.3	36.6	+34.3	ขอบเขตผู้ถูกนับเปลี่ยน
รัตนาวะดี	ไม่มีฐาน	17.6	ไม่คำนวณ	Forbes ระบุชื่อสารัชถ์เป็นรายบุคคล
จิราธิวัฒน์	1.2	11.7	+10.5	ประมาณ 9.75 เท่าของฐานเดิม
สิริวัฒนภักดี	3.2	11.5	+8.3	ประมาณ 3.59 เท่าของฐานเดิม

หน่วย: พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ณ ราคาขณะนั้น ไม่หักเงินเฟ้อ ส่วนต่างคำนวณจากค่าที่เผยแพร่; ฐานอยู่วิทยารวมเฉลียว 2.7 + เฉลิม 0.105 = 2.805 ตัวเลขทศนิยมไม่หมายถึงความแม่นยำของการประเมิน[1] [2]

เหตุใดจึงไม่ใช้ชื่อ “ห้าตระกูลที่รวยเพิ่มมากที่สุด”?ยังไม่มีฐานตระกูลที่ปรับขอบเขตตรงกันครบทุกกลุ่ม และไม่มีตัวเลขสารัชถ์ปี 2549 นิทรรศการจึงเสนอห้ากรณีสำคัญในกลุ่มบนสุด แทนการรับรองอันดับการเพิ่มขึ้นตลอดยี่สิบปี

II

HISTORICAL CONTEXT

วางการเมืองกับธุรกิจ
บนเส้นเวลาเดียวกัน

เส้นเวลาแสดงลำดับเหตุการณ์ ไม่ได้ใช้แทนหลักฐานความเป็นเหตุเป็นผล

2549ฐาน Forbes เผยแพร่เดือนกรกฎาคม
รัฐประหาร 19 กันยายน

2553–56โครงการ SPP / IPP ของกลุ่ม GULF
CP ALL เข้าแม็คโคร

2557รัฐประหาร 22 พฤษภาคม
โครงการ IPP สำคัญปี 2556 เกิดก่อนหน้านี้

2559–66ดีล Big C / SABECO / โลตัส
และการควบรวมทรู–ดีแทค

2568–69GULF–INTUCH ควบรวม
18 มิถุนายน 2569: วันประเมินปลายทาง

เหตุการณ์ธุรกิจตรวจจากเอกสารบริษัท ตลาดหลักทรัพย์ฯ และทำเนียบ Forbes[1] [2] [4] [5] [8] [9] [14] [15]

III

FIVE PATHS TO WEALTH

เปิดแฟ้มทุน 5 กลุ่ม

แต่ละแฟ้มแยกเหตุการณ์ที่มีเอกสาร ข้อวิเคราะห์ และจุดที่หลักฐานยังไปไม่ถึง

แฟ้ม / 01

อยู่วิทยา

YOOVIDHYA

จากสูตรเครื่องดื่ม สู่การถือหุ้นในแบรนด์ที่ขายทั่วโลก

กรรมสิทธิ์ในแบรนด์ระดับโลก

47.0

พันล้านดอลลาร์สหรัฐมูลค่า Forbes ปี 2569 [2]

13.969

พันล้านกระป๋องทั่วโลก · ยอดขาย Red Bull ปี 2568 [3]

2549Forbes แยกเฉลียว 2.7 และเฉลิม 0.105 พันล้านดอลลาร์

2568Red Bull รายงานยอดขายทั่วโลก 13.969 พันล้านกระป๋อง

2569Forbes ประเมินเฉลิมและครอบครัว 47 พันล้านดอลลาร์

เอกสารประกอบแฟ้ม [1] [2] [3]

กรอบอธิบาย · กลไกทางเศรษฐกิจ

ถือหุ้นในแบรนด์→ยอดขายทั่วโลก→ผลตอบแทนและมูลค่าธุรกิจ

ความมั่งคั่งโตอย่างไร

ผู้ถือกรรมสิทธิ์ในธุรกิจที่ขยายทั่วโลกสามารถมั่งคั่งขึ้นจากรายได้ซึ่งเกิดนอกประเทศไทย ความเติบโตของธุรกิจและการประเมินมูลค่าหุ้นเอกชนจึงเป็นส่วนสำคัญของเรื่องนี้

หลักฐานเชื่อมโยงและขอบเขต

รัฐอยู่ตรงไหน

หลักฐานชุดนี้อธิบายการเติบโตของธุรกิจระดับโลกได้ชัด แต่ยังไม่แสดงว่ารัฐบาลหลังรัฐประหารเป็นสาเหตุหลักของความมั่งคั่งที่เพิ่มขึ้น [3]

ข้อจำกัดที่ต้องอ่านพร้อมกัน

รวมเฉลียวกับเฉลิมเป็นฐานเบื้องต้น ไม่ได้ตรวจยืนยันขอบเขตทรัพย์สินของทายาททุกคนให้ตรงกันทั้งสองปี ห้ามใช้ทรัพย์สินเฉลิมคนเดียวในปี 2549 เทียบทั้งครอบครัวปี 2569

คำถามชวนมองต่อ — เมื่อธุรกิจเติบโตทั่วโลก ผลตอบแทนจากแรงงาน การจัดจำหน่าย และกรรมสิทธิ์ ถูกแบ่งกันอย่างไร?

แฟ้ม / 02

เจียรวนนท์

CHEARAVANONT

ขยายจากฐานอาหาร ไปยังค้าส่ง ค้าปลีก และบริการสื่อสาร

การผลิต · ช่องทางขาย · โครงข่าย

36.6

พันล้านดอลลาร์สหรัฐมูลค่า Forbes ปี 2569 [2]

3 จุดเปลี่ยน

แม็คโคร · โลตัส · ทรู–ดีแทค [4] [5]

2556CP ALL เข้าเป็นผู้ถือหุ้นใหญ่แม็คโคร

2563กลุ่มซีพีลงทุนซื้อโลตัส; ผู้กำกับอนุญาตพร้อมเงื่อนไข

2566ทรู–ดีแทคจดทะเบียนควบรวมเสร็จ 1 มีนาคม

เอกสารประกอบแฟ้ม [1] [2] [4] [5] [6] [7]

กรอบอธิบาย · กลไกทางเศรษฐกิจ

ผลิตและจัดหา→กระจายผ่านเครือข่าย→ขยายฐานลูกค้า

ความมั่งคั่งโตอย่างไร

การมีธุรกิจหลายช่วงของห่วงโซ่เพิ่มโอกาสประสานต้นทุน การกระจายสินค้า และฐานลูกค้า พร้อมตั้งคำถามเรื่องอำนาจต่อรองกับผู้ผลิตรายเล็ก ผลดีและผลเสียต้องตรวจจากเงื่อนไขการค้าจริง

หลักฐานเชื่อมโยงและขอบเขต

รัฐอยู่ตรงไหน

การอนุญาตรวมซีพี–โลตัส และการรับทราบควบรวมทรู–ดีแทคพร้อมมาตรการกำกับ เป็นการตัดสินใจที่ทำให้โครงสร้างธุรกิจใหม่เกิดขึ้นได้ [4] [5] [6] [7]

ข้อจำกัดที่ต้องอ่านพร้อมกัน

ฐานปี 2549 ระบุธนินท์ ส่วนปี 2569 ระบุพี่น้องเจียรวนนท์ ส่วนต่างจึงไม่ใช่ผลตอบแทนของพอร์ตเดียวกันอย่างเคร่งครัด และยังแยกไม่ได้ว่านโยบายใดสร้างมูลค่าเพิ่มเท่าใด

คำถามชวนมองต่อ — เมื่อช่องทางขายและผู้ให้บริการกระจุกตัว ใครมีทางเลือกและอำนาจต่อรองเพิ่มขึ้น?

แฟ้ม / 03

รัตนาวะดี

SARATH RATANAVADI

จากโครงการไฟฟ้าและสัญญาระยะยาว สู่ฐานพลังงานและดิจิทัล

สัญญารับซื้อไฟฟ้า · การระดมทุน

17.6

พันล้านดอลลาร์สหรัฐมูลค่า Forbes ปี 2569 [2]

+14.2

พันล้านดอลลาร์ · เปรียบเทียบเฉพาะ 2561–2569 [2] [10]

2553–55ได้รับโครงการ SPP 12 แห่ง และลงนามสัญญากับ กฟผ.

2556IPD ได้รับโครงการ IPP สองแห่ง และลงนามสัญญารับซื้อไฟฟ้า

2568GULF–INTUCH ควบรวมเสร็จ 1 เมษายน

เอกสารประกอบแฟ้ม [2] [8] [9] [10]

กรอบอธิบาย · กลไกทางเศรษฐกิจ

โครงการและสัญญา→จัดหาเงินลงทุน→รายได้และมูลค่าหุ้น

ความมั่งคั่งโตอย่างไร

สัญญารับซื้อระยะยาวช่วยให้ประเมินรายได้ในอนาคตได้ชัดขึ้น และรองรับการจัดหาเงินทุน มูลค่าที่ตลาดประเมินยังขึ้นกับต้นทุน หนี้ ความเสี่ยง และผลการดำเนินงาน

หลักฐานเชื่อมโยงและขอบเขต

รัฐอยู่ตรงไหน

เห็นความสัมพันธ์กับรัฐโดยตรงผ่านโครงการและสัญญารับซื้อไฟฟ้า แต่โครงการสำคัญปี 2556 เกิดในรัฐบาลยิ่งลักษณ์ ก่อนรัฐประหาร 2557 ต้องอธิบายความต่อเนื่องข้ามรัฐบาลด้วย [9] [10]

ข้อจำกัดที่ต้องอ่านพร้อมกัน

ไม่มีตัวเลขทรัพย์สินปี 2549 จึงไม่ตั้งฐานเป็นศูนย์ ฐานรองใช้ Forbes ทำเนียบไทยปี 2561 ที่ 3.4 พันล้านดอลลาร์; ไม่ใช่การวัดเพิ่มขึ้นตลอดยี่สิบปี

คำถามชวนมองต่อ — วิธีคัดเลือกโครงการและเงื่อนไขสัญญา แบ่งผลตอบแทนกับความเสี่ยงให้ผู้ลงทุนและผู้ใช้ไฟอย่างไร?

แฟ้ม / 04

จิราธิวัฒน์

CHIRATHIVAT

จากห้างในไทย สู่การลงทุนต่างประเทศและพื้นที่มูลค่าสูง

ค้าปลีก · ทำเล · ทุนข้ามชาติ

11.7

พันล้านดอลลาร์สหรัฐมูลค่า Forbes ปี 2569 [2]

9.75 เท่า

มูลค่าปี 2569 เทียบฐาน 2549 · ยังไม่หักเงินเฟ้อ [1] [2]

2554ซื้อ Rinascente ในอิตาลี

2559 / 2563ซื้อ Big C เวียดนาม / Central Retail เข้าตลาดหลักทรัพย์

2565กลุ่มเซ็นทรัลร่วมลงทุนใน Selfridges Group

เอกสารประกอบแฟ้ม [1] [2] [11] [12] [13]

กรอบอธิบาย · กลไกทางเศรษฐกิจ

เข้าถึงทำเลและทุน→พัฒนาพื้นที่และค้าปลีก→รายได้และมูลค่ากิจการ

ความมั่งคั่งโตอย่างไร

ฐานธุรกิจประกอบด้วยการขายสินค้า การพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ และการลงทุนต่างประเทศ ต้องแยกกลุ่มเซ็นทรัลออกจาก Central Retail เพราะทุกดีลไม่ได้อยู่ในบริษัทเดียวกัน

หลักฐานเชื่อมโยงและขอบเขต

รัฐอยู่ตรงไหน

Dusit Central Park เป็นกรณีศึกษาสิทธิใช้ที่ดินระยะยาว เอกสาร Central Pattana ปี 2565 แสดงโครงสร้างเช่าช่วง โดยดุสิตธานีถือสัญญาหลักกับสำนักงานทรัพย์สินพระมหากษัตริย์ตามชื่อขณะนั้น ต้องแยกสถาบันเจ้าของที่ดินออกจากรัฐบาล [11] [12] [13]

ข้อจำกัดที่ต้องอ่านพร้อมกัน

การมีสัญญาเช่าไม่ยืนยันการให้สิทธิพิเศษโดยมิชอบ ต้องตรวจราคา เงื่อนไข และทางเลือกเปรียบเทียบ; Big C เวียดนามเป็นคนละกิจการกับ Big C ไทย

คำถามชวนมองต่อ — การลงทุนโครงสร้างพื้นฐานและสิทธิใช้ทำเลเพิ่มมูลค่าพื้นที่อย่างไร และสังคมได้รับส่วนแบ่งแบบใด?

แฟ้ม / 05

สิริวัฒนภักดี

SIRIVADHANABHAKDI

ต่อยอดฐานทุนเดิม ด้วยกิจการค้าปลีกและเครื่องดื่มในภูมิภาค

ฐานเครื่องดื่ม · ซื้อกิจการ · ตลาดภูมิภาค

11.5

พันล้านดอลลาร์สหรัฐมูลค่า Forbes ปี 2569 [2]

53.59%

สัดส่วนหุ้น SABECO ที่เข้าซื้อผ่าน Vietnam Beverage ปี 2560 [15]

2549เป็นอันดับหนึ่งของทำเนียบไทย ก่อนรัฐประหาร

2559BJC ในกลุ่ม TCC ซื้อหุ้น Big C ไทยจาก Casino

2560Vietnam Beverage เข้าซื้อหุ้น SABECO 53.59%

เอกสารประกอบแฟ้ม [1] [2] [14] [15]

กรอบอธิบาย · กลไกทางเศรษฐกิจ

ฐานธุรกิจเดิม→ระดมเงินซื้อกิจการ→ขยายสินค้าและตลาด

ความมั่งคั่งโตอย่างไร

ทุนขนาดใหญ่ใช้ฐานรายได้และความสามารถระดมเงินขยายกิจการ แต่ราคาซื้อไม่ใช่ความมั่งคั่งที่เพิ่มขึ้นโดยอัตโนมัติ ต้องนับหนี้ ต้นทุน และผลตอบแทนของดีลด้วย

หลักฐานเชื่อมโยงและขอบเขต

รัฐอยู่ตรงไหน

ธุรกิจเครื่องดื่มขึ้นกับกติกาผลิต ภาษี และการจำหน่าย ส่วน SABECO เป็นกรณีการขายหุ้นโดยรัฐเวียดนาม จึงเห็นบทบาทรัฐหลายประเทศในเส้นทางขยายทุน [14] [15]

ข้อจำกัดที่ต้องอ่านพร้อมกัน

เป็นกลุ่มทุนใหญ่ก่อนปี 2549 อยู่แล้ว หลักฐานดีลหลังจากนั้นยังไม่บอกว่ารัฐประหารไทยสร้างมูลค่าเพิ่มเท่าใด และต้องตรวจขอบเขตการรวมทรัพย์สินครอบครัวให้ตรงกัน

คำถามชวนมองต่อ — ใครเข้าถึงเงินทุนเพื่อซื้อกิจการขนาดใหญ่ได้ และผู้ประกอบการรายใหม่มีโอกาสแข่งขันเพียงใด?

IV

WHAT THE EVIDENCE SUPPORTS

ข้อสรุปมีน้ำหนักต่างกัน

รัฐจัดสรรสิทธิ กำหนดการแข่งขัน
และแบ่งความเสี่ยง
ผลต่อความมั่งคั่งต้องตามดูเป็นรายกรณี

01 / ยืนยันจากข้อมูลได้มูลค่าความมั่งคั่งของหลายกลุ่มเพิ่มขึ้นมาก ขณะที่สี่ตระกูลเดิมมีความต่อเนื่องในกลุ่มบนสุด งานวิจัย Hewison ตรวจความต่อเนื่องนี้ถึงปี 2562[16]

02 / เห็นกลไกเชื่อมกับรัฐโครงการไฟฟ้า สัญญารับซื้อ และการตัดสินใจควบรวม แสดงบทบาทรัฐที่ตรวจสอบได้ แต่ยังไม่ใช่หลักฐานว่ามีการเอื้อประโยชน์โดยมิชอบ

03 / ยังระบุตัวเลขเหตุและผลไม่ได้ส่วนเพิ่มของทรัพย์สินที่เกิดจากรัฐประหารโดยเฉพาะยังคำนวณไม่ได้ ต้องแยกผลตลาดโลก การลงทุน หนี้ ราคาหุ้น และขอบเขตครอบครัว

+1

THE PEOPLE IN THE EQUATION

ใครอยู่นอกโต๊ะเจรจา?

คนหนึ่งคนอาจรับผลจากการขยายทุนหลายฐานะพร้อมกัน การประเมินเศรษฐกิจจึงต้องดูอำนาจต่อรองด้วย

คนทำงาน

ค่าจ้าง ความมั่นคง และส่วนแบ่งจากผลิตภาพเพิ่มตามหรือไม่?

ผู้ผลิตรายเล็ก

เข้าถึงตลาดและต่อรองเงื่อนไขการค้าได้เพียงใด?

ผู้บริโภค

ประสิทธิภาพที่เพิ่มขึ้นส่งผ่านเป็นราคา คุณภาพ และทางเลือกอย่างไร?

ประชาชน

ตรวจสอบการจัดสรรสิทธิและภาระความเสี่ยงร่วมกันได้หรือไม่?

คำถามปลายทาง:
ความเติบโตสร้างผลตอบแทนให้ใคร
และใครมีเสียงกำหนดกติกา?

ส่วนนี้เป็นคำถามและกรอบวิเคราะห์ทางนโยบาย ไม่ใช่ข้อค้นพบเชิงสถิติว่าผลตอบแทนของแต่ละกลุ่มเปลี่ยนไปแล้วเท่าใด

V

READING THE NUMBERS

วิธีอ่านข้อมูลอย่างเป็นธรรม

1. วัดความมั่งคั่งสุทธิที่ประเมิน ไม่ใช่เงินสด รายได้บริษัท กำไร หรือมูลค่าทรัพย์สินรวมของบริษัททั้งหมด การมีหุ้นไม่ได้หมายถึงถือเงินสดเท่ามูลค่าหุ้น
2. ใช้ดอลลาร์ ณ ราคาขณะนั้น ไม่ปรับเงินเฟ้อหรือผลอัตราแลกเปลี่ยน มูลค่าขึ้นลงตามราคาหุ้นและวิธีประเมินกิจการเอกชน
3. ปี 2549 กับ 2569 ไม่ใช่วันครบรอบเดียวกัน ฐานเผยแพร่กรกฎาคม 2549 ก่อนรัฐประหาร ส่วนปลายทางประเมิน 18 มิถุนายน 2569 ชื่อ “สองทศวรรษ” ใช้ในความหมายช่วงประวัติศาสตร์โดยประมาณ
4. ขอบเขตสมาชิกเปลี่ยน อยู่วิทยารวมสองรายการเดิม; เจียรวนนท์เปลี่ยนจากชื่อธนินท์เป็นพี่น้อง; สารัชถ์ระบุบุคคลและไม่มีฐานปี 2549 จึงไม่รับรองการจัดอันดับส่วนเพิ่มตลอดยี่สิบปี
5. แยกเหตุการณ์ ข้อวิเคราะห์ และข้อกล่าวหา การได้รับสัญญาหรืออนุญาตควบรวมพิสูจน์ความสัมพันธ์ทางธุรกิจและการกำกับได้ การกล่าวถึงการสั่งการรัฐหรือทุจริตต้องใช้หลักฐานอีกระดับ
6. เอกสารบริษัทบอกธุรกรรมได้ แต่มีมุมของผู้ประกอบการ งานองค์กรผู้บริโภคและงานวิชาการช่วยวิเคราะห์ ควรอ่านประกบคำสั่งต้นฉบับ งบการเงิน และผลติดตามจริงก่อนสรุปผลกระทบเฉพาะ
7. ขอบเขตเนื้อหา เป็นนิทรรศการกรณีศึกษาทุนเอกชนห้ากลุ่ม ไม่ใช่บัญชีความมั่งคั่งครบทุกครอบครัวหรือทุกสถาบันในไทย

VI

SOURCE ROOM

ตามหลักฐานต่อได้ที่นี่

หมายเลขอ้างอิงในเรื่องเชื่อมมายังรายการนี้ กดชื่อเอกสารเพื่ออ่านต้นทาง

1. Forbes · Thailand’s Top 40 · 2549 ↗ฐานความมั่งคั่งก่อนรัฐประหาร ปี 2549; แยกเฉลียวและเฉลิม
2. Forbes Thailand · 50 มหาเศรษฐีไทย · 2569 ↗ปลายทาง ณ 18 มิถุนายน 2569 และวิธีประเมิน
3. Red Bull · ยอดขายทั่วโลก ↗ยอดขาย 13.969 พันล้านกระป๋องในปี 2568
4. CP Axtra · Company overview ↗แม็คโคร 2556 และการลงทุนโลตัส 2563
5. ตลาดหลักทรัพย์ฯ · การควบรวมทรู–ดีแทค ↗จดทะเบียนควบรวม 1 มีนาคม 2566
6. พรเทพ เบญญาภิกุล · ติดตามการรวมธุรกิจซีพี–โลตัส ↗งานวิเคราะห์เผยแพร่ผ่านสภาองค์กรของผู้บริโภค ไม่ใช่คำสั่งต้นฉบับของผู้กำกับ
7. OECD · Broadband connectivity in Thailand ↗การรับทราบควบรวมทรู–ดีแทคและมาตรการกำกับ
8. GULF · รายงานประจำปี 2562 ↗ลำดับโครงการ SPP / IPP และสัญญาซื้อขายไฟฟ้า
9. GULF · Company background ↗ควบรวม GULF–INTUCH เสร็จ 1 เมษายน 2568
10. Forbes · Thailand rich list · 2561 ↗ฐานรองของสารัชถ์ 3.4 พันล้านดอลลาร์
11. Central Retail · Our milestones ↗Rinascente / Big C เวียดนาม / เข้าตลาดหลักทรัพย์
12. Central Group · ธุรกิจห้างในยุโรป ↗การขยายธุรกิจถึง Selfridges ในปี 2565
13. Central Pattana · ทรัพย์สินภายใต้การบริหาร 2565 ↗โครงสร้างเช่าช่วงที่ดิน Dusit Central Park ตามเอกสารขณะนั้น
14. Casino · ขายหุ้น Big C ไทย · 2559 ↗ผู้ขายแจ้งมูลค่าธุรกรรม 3.1 พันล้านยูโร
15. ThaiBev · ประกาศซื้อหุ้น SABECO · 2560 ↗โครงสร้างการซื้อหุ้น 53.59%
16. Kevin Hewison · Crazy Rich Thais ↗งานวิจัยข้อมูล Forbes 2549–2562; ตีพิมพ์ Journal of Contemporary Asia

สำหรับใช้บรรยายหรือเผยแพร่ต่อรักษาเชิงอรรถเรื่องวิธีนับครอบครัวไว้คู่กับตาราง และใช้ชื่อ “ห้ากรณีศึกษา” เพื่อให้ระดับข้อสรุปตรงกับหลักฐาน ก่อนอ้างข้อมูลเป็นสถานะปัจจุบัน ควรตรวจต้นทางอีกครั้ง

เจ้าสัวกับอำนาจรัฐ · นิทรรศการอ่านบนจอ
เรียบเรียงข้อมูลสำหรับการบรรยาย · 26 ตุลาคม 2569กลับขึ้นด้านบน ↑

เจาะลึก ทุนสามานย์ผูกขาดสายเจ้าไทย ซีพี ...กับการข่มขืนประเทศและคนไทยแบบเบ็ดเสร็จ

วันก่อนเอาเรื่องสนธิ ลิ้มฯ ชำแหละซีพีอย่างหนัก วันนี้กระแสข่าวและกระแสวิพากษ์วิจารณ์มาแรงมาก  จึงขอยกมาให้พี่น้องอ่านเป็นข้อมูลครับ

 

ซีพีตะครุบเทสโกโลตัสคืน 3 แสนล้านแล้วยึดค้าปลีกไทยเบ็ดเสร็จ

เป็นเรื่องที่คาดไว้ล่วงหน้าแล้ว และก็เป็นกระแสข่าวที่หนาหูทั้งในและต่างประเทศ ที่คุณธนินทร์ เจียรวนนท์ CEO ของซีพี เตรียมประกาศซื้อTesco Lotus ในไทยอย่างเป็นทางการด้วยเงิน 3 แสนล้าน

มีการวิเคราะห์ว่าสถานการณ์ธุรกิจการเกษตร ค้าปลีกนั้น เท่ากับเครื่อเจริญโภคภัณฑ์กรุ๊ป หรือ CP คุมการเกษตรทั้ง ข้าว หมู ไก่ กุ้ง อาหารสัตว์ ปุ๋ย พืชพลังงาน นอกจากนั้นยังคุมเทคโนโลยี่สื่อสาร ทั้งโทรบ้าน โทรมือถือ internet และมีสื่อในมือ คือ truevision  สรุปคือ CP จะคุมระบบค้าปลีกค้าส่งทั้ง modern trade และ traditional trade ครบวงจร มี 7-11  ส่วนห้างค้าปลีก ค้าส่ง makro และ Lotus

ก่อนหน้านี้คอลัมน์ Market-Think ของสรกล อดุลยานนท์ เรื่อง CP BANK?  ในประชาชาติธุรกิจออนไลน์ ก็วิเคราะห์ไว้ล่วงหน้าแล้วว่าข่าว "เซเว่นอีเลฟเว่น" และกลุ่มทรู ซื้อหุ้น LH BANK จากกลุ่มแลนด์ แอนด์ เฮ้าส์ เป็นจริง เราคงได้เห็น "เกมใหม่" ในแวดวงการเงิน เพราะในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา "ซีพี" มีความเคลื่อนไหวที่น่าสนใจหลายครั้ง ครั้งแรก คือ การเข้าซื้อหุ้นของ "ผิงอัน" บริษัทประกันรายใหญ่ของจีน ซึ่งเสน่ห์ของ "ผิงอัน" คือ เงินสดจากเบี้ยประกันที่นอนนิ่งอยู่ในบริษัท

ครั้งที่สอง คือ การซื้อ "แม็คโคร" ของ "เซเว่นอีเลฟเว่น" ทำให้ "ซีพี" กลายเป็นยักษ์ใหญ่ของวงการค้าส่งและค้าปลีกและครั้งที่สาม คือ การดึง "ไชน่าโมบาย" ยักษ์ใหญ่ด้านโทรคมนาคมของจีน มาถือหุ้นใน "ทรู"  ดังนั้น หาก "ทรู" และ "เซเว่นอีเลฟเว่น" ซื้อ LH BANK จริง จะเป็นการเคลื่อนตัวทางยุทธศาสตร์ของ "ซีพี" ครั้งที่4 ในรอบ 2 ปี เพราะเซเว่นอีเลฟเว่น มีสาขาอยู่ 8,000 สาขา เป็นทำเลที่ดีที่สุดสำหรับตู้เอทีเอ็ม มี "เคาน์เตอร์เซอร์วิส" ที่สามารถรับจ่าย รับโอน รับจองตั๋ว ที่มีประสิทธิภาพยิ่ง

สรุปยอดรายได้เมื่อปีที่แล้ว รายได้ของ "เซเว่นอีเลฟเว่น" 284,760 ล้านบาท แมคโคร 129,780 ล้านบาท รวมกันเป็นตัวเลขกลม ๆ ประมาณ 410,000 ล้านบาท หรือเดือนละ 34,000 ล้านบาท เมื่อรวมโลตัสเข้าไปอีกรายได้ก็จะเพิ่มขึ้นแตะ 5 แสนล้านบาทในอนาคตไม่ยากนัก

ดังนั้นการซื้อเทสโก้โลตัสครั้งนี้จึงเป็นก้าวเดินการเทคโอเวอร์ครั้งที่ 4   ก่อนที่จะไปซื้อ L&H แบงก์ในอีกไม่นานเป็นก้าวที่ 5

กลายเป็นเบอร์ที่เท่าไรของโลกไม่แน่ใจ แต่จำได้เคยมีใครพูดว่า ผมสนับสนุนนโยบายจำนำข้าวของรัฐบาล มีอะไรผมรับผิดชอบเอง ประเทศเสียหายไปหลายแสนล้านบาท ทำไมเงียบเป็นเป่าสากเลย

เถ้าแก่CPเชียร์นโยบาย ค่าแรงสูง กับราคาข้าวสูง (2 สูง)

ผลก็เป็นอย่างนี้ที่เห็น เศร้า

เศรษฐีไทยที่มารวยระยะ 50 ปีหลังนี้ส่วนใหญ่ อาศัยอำนาจรัฐไปผูกขาด หรือเอื้ออำนวยธุรกิจตัวเอง ใครฯก็คิดกินรวบตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ แต่ในระบบเศรษฐกิจเสรี ไม่ง่ายที่ใครสามารถทำได้ อย่างแน่ๆรัฐบาลไม่ยอม อเมริกาถึงกับออกกม.anti trust ขัดขวางการกินรวบเช่นนี้

ถ้าท่านธนินทร์แน่อย่างที่ทำในเมืองไทย ทำไมธุรกิจที่ฮ่องกง จีน จึงไม่เก่งแบบที่นี้ makro ที่จีนไม่ทำกำไร จะล่มเอา ธุรกิจเรื่องไก่ก็ไม่แน่แบบ ที่นี้ รายย่อยทำได้ถูกกว่า สู้เขาไม่ได้ ทุกธุรกิจที่ทำนอกประเทศแค่อยู่รอด เมื่อไม่มีอำนาจรัฐหนุน ท่านก็เป็นแมวน้อยเชื่องฯตัวหนึ่งเท่านั้น

สำหรับผม ธุรกิจไทยที่แน่จริงข้ามโลกคือกระทิงแดงเท่านั้น เพราะแข่งกับเขามือเปล่า ไม่มีรัฐช่วย

มีอีก จำได้หรือไม่ว่าใครสนับสนุนให้รัฐบาลทักษิณปลูกยางในทุกภาค เพื่อส่งไปขายจีน โดยบอกว่าเป็น นํ้ามันบนดิน และเดินสายพูดเรื่องนี้อยู่หลายปี พอยางล้นตลาดราคาตก เงียบเลย ไม่เห็นแสดงความรับผิดชอบอะไรเลย นี่เป็นอีกเรื่องของคุณธนินทร์ คนไทยไม่ได้ลืมง่ายหรอก

สมัยก่อนตอนทำ 7-11 ใหม่ๆ CP ไม่อยากเสี่ยง ก็ชวนคนเข้ามาลงทุนหาซื้อที่ดินทำเลดีๆ พร้อมสร้างอาคารแล้วมาเปิด 7-11 เอาของ CP ไปขาย คนลงทุนก็ไปกู้หนี้ยืมสินมาลงทุน หวังกินกำไรจากที่ CP แบ่งให้บ้าง

ต่อมาระยะหนึ่ง CP ก็เล็งเฉพาะร้านที่ยอดขายสูง กำไรงาม แล้วเข้าไปเสนอซื้อคืนเพื่อ CP จะทำเอง ร้านไหนยอมขายก็จบไป ร้านไหนไม่ขาย CP ลงทุนเอง เปิดร้านใหม่ในทำเลนั้น แข่งกันไปเลย เอาแบบให้เจ๊งไปข้างหนึ่ง

ถ้าร้านนั้นไม่ขาย มันก็จะซื้อที่ใกล้ๆ ออกมาตั้งแล้วแข่งกับเจ้าเดิม  หน้าปากซอยบ้านผม  มี 7-11   3ร้าน แต่ละร้านห่างกันไม่ถึง 50 เมตร  

คนที่คิดกินรวบทุกอย่าง ต้องพึ่งพาใช้อำนาจรัฐ  ทำให้สังคมเมืองและ ชนบทเป็นทาสมันตลอดการ  ฆ่าคนในสังคมทั้งเป็น   อย่างนี้หรือ เป็นคนที่น่ายกย่อง

คำพูดดูสวยหรู  แต่ในใจ เราจะอยู่กับชาวไร่ชาวนา ชาวสวน และ ผู้เลี้ยงสัตว์   อย่างพันธมิตร   โดยกูจะใช้สัญญาทาส มาควบคุมให้พวกมึงเป็นหนี้กูตลอดไป

กูมีแต่ได้กับได้  บริษัทอื่นเจ๊งหมด โดยเฉพาะ ร้านค้า  sme ทั้งหลาย 

สนับสนุนเลี้ยงไก่  ไข่    ปลูกยางแล้วกูจะเป็นพ่อค้าคนกลางดูดเงินจากพวกมึงอีกที

ทุกวันนี้ เขาอาศัยอำนาจรัฐ สร้างเงื่อนไขให้รัฐบาลอนุมัติธุรกิจที่กำไรง่ายฯมากฯให้กับร้าน 7-11  เช่น นาโนแบงคิ้ง ขายยา ขายล็อตเตอรี่ ตอนนี้ก็แย่งขายกาแฟสดกับร้านกาแฟแล้ว

ทุกอย่างอาศัยอำนาจรัฐทั้งนั้น เจ้าตำรับ 7-11 ญี่ปุ่นยังต้องงงงวย มันทำได้อย่างไร

ตอนมี 7-11 ใหม่ๆ คนขับรถลูกน้องเพื่อนลาออก เอาบ้านไปจำนอง ดาวน์รถปิ๊คอัพ ไปวิ่ง fleet logistics ให้ 7-11 แค่ 1-2 ปี Volume 7-11 สูงมาก CP เลิกจ้าง ทำ logistics เอง ลูกน้องเพื่อน บ้านติดจำนอง รถยังผ่อนไม่หมด ถูกลอยแพ นี่แหละวิธีการสร้างอาณาจักรธุรกิจของCP อาศัยคนอื่นลงทุนเสี่ยงขาดทุน แต่หากได้กำไรดีจะ Take over

เฟสบุ๊ก Pat Hemasuk

ระบบการค้าที่ไร้จริยธรรมหวังเพียงผลกำไรนั้นจะทำลายสังคมไม่ต่างกับฝูงตั๊กแตนที่ลงกินไร่จนหมดแล้วบินจากไปกินไร่อื่นต่อ แต่ถ้าเป็นการค้าที่ไม่ได้ข้ามชาติแล้วยังใช้ระบบฝูงตั๊กแตนกินไร่ในการทำธุรกิจ ฝูงตั๊กแตนจะต้องอดตายไปพร้อมกับไร่นั้น

ซีพี ก็เช่นกัน ถ้ากินประเทศไทยจนหมดแล้วก็คงต้องตายไปพร้อมกับประเทศ เพราะ ซีพี เองเคยผันตัวเองออกไปทำธุรกิจข้ามชาติแล้วไปไม่รอด เพราะรัฐบาลประเทศนั้นๆต่างก็ดูแลไม่ให้เกิดการผูกขาดขึ้นในประเทศของตัวเอง ถ้าผิดจากแนวทางถนัดของ ซีพี ก็จะแข่งขันแบบเป็นธรรมกับใครไม่เป็น

เรื่องนี้ทำให้ผมนึกถึงประเทศแม็กซิโกและอาเจนติน่าที่โดนระบบการค้าทุนสูงเข้าถล่มอุตสาหกรรมเษตรของตัวเองจนล่มสลายมาแล้ว จนทำให้เกษตรกรกลายมาเป็นแรงงานราคาถูกไร้อนาคตจากอาชญากรรมทางเศรษฐกิจโดยอำนาจทุนที่เหนือกว่าเข้ากำหนดตลาดจนเกษตรกรรายย่อยอยู่ไม่ได้ หลายสิบปีผ่านไปทั้งชุมชนและวัฒนธรรมของประเทศเปลี่ยนไปแบบที่เรียกกลับมาเหมือนเดิมอีกไม่ได้ บ้านแตกสาแหรกขาด คนหนุ่มสาวในบ้านต้องออกไปขายแรงงานทิ้งเด็กและคนแก่ไว้ที่บ้านแทนที่จะทำการเกษตรเหมือนสมัยเก่าอยู่กันครบหน้ากับครอบครัว

มันคืออาชญากรรมทางเศรษฐกิจ โดยอำนาจทุนที่เหนือกว่าสมคบกับนักการเมืองที่ไม่ทำหน้าที่ปกป้องประชาชนของตัวเอง ทำลายรากฐานของประเทศจนสังคมดั่งเดิมของประชาชนอยู่ไม่ได้

ทุกวันนี้ประเทศไทยกับแม็กซิโกจะคล้ายกันที่สินค้าการเกษตรถูกคุมตลาดจากบริษัทที่ผูกขาด จนทำให้เกษตรกรกลายเป็นกรรมกรแรงงานบนที่ดินของตัวเอง เม็ดพันธุ์ แม่พันธุ์ ปุ๋ย อาหารสัตว์ ยาฆ่าแมลง จนถึงการบังคับทำสัญญาขายผลผลิตที่เกือบไม่เหลือเงินกำไร ขณะที่สังคมพื้นบ้านของเกษตรกรอ่อนแอลงไปทุกขณะ บริษัทผูกขาดก็กำไรมากขึ้นจนกลายเป็นบริษัทอันดับหนึ่งของประเทศที่รัฐบาลทุกรัฐบาลต้องเกรงใจ

ทั้งที่รัฐบาลเองก็สามารถออกกฎหมายผูกขาดทางการค้าออกมาใช้ปกป้องประชาชนได้ แต่ก็ไม่มีรัฐบาลไหนเลยที่ออกมาทำกฎหมายนี้เพื่อบังคับใช้เพื่อหยุดการปล้นประชาชนทั้งประเทศแบบผูกขาด

ในสังคมเมืองเองก็ใช่ว่าจะรอดพ้นจากการผูกขาดโดยบริษัทใหญ่แบบนี้ ในแม็กซิโกเองห้างสรรพสินค้าใหญ่อย่างวอลล์มาร์ทเข้าไปผูกขาดการค้าปลีกค้าส่งไปจนคลุมทั้งพื้นที่จนหมด ไม่ต่างอะไรกับที่ห้างสรรพสินค้าแคร์ฟูเข้าครองการค้าปลีกและส่งของอาเจนติน่า จนมีอำนาจผูกขาดโดยสมบูรณ์ที่สามารถกำหนดส่วนแบ่งทางกำไร 85%-15% ระหว่างห้างและเกษตรกรหรือผู้ค้าส่งสินค้าเข้าห้างจนเกษตรกรและผู้ค้ารายย่อยอยู่ไม่ได้

ทุกวันนี้สังคมเมืองของประเทศไทยก็ไม่ต่างกัน ผู้ค้ารายย่อยถึงกับต้องปิดตัวเองลงทั้งหมดเมื่อมีร้านสะดวกซื้อของ ซีพี เข้าไปตั้ง ซึ่งกินตลาดเข้าไประดับล่างจนถึงร้านอาหารที่ต้องสู้กับอาหารกล่อง ไปจนแม้แต่รถเข็นหมูปิ้งก็ยังต้องสะเทือนที่ร้านสะดวกซื้อของ ซีพี ก็ขายหมูปิ้งเช่นกัน แม้กระทั่งธุรกิจพื้นฐานแบบซักรีด ซีพี ก็เข้าไปจับตลาดในร้านสะดวกซื้ออีกแล้ว อุตสาหกรรมพื้นฐานหลายอย่างที่ส่งสินค้าเข้าไปขายก็โดนแย่งตลาดโดยมีของที่ห้างโลตัสและซีพี ผลิตติดตราของตัวเองออกมาแข่งบนหิ้งเดียวกันแต่ราคาถูกกว่า แล้วไล่สินค้ายี่ห้อดั่งเดิมออกไปวางที่หิ้งหลังร้านแทน

เวลานี้ทั้ง เทสโก้โลตัส และ แม็กโคร ก็โดนซื้อจาก ซีพี ไปเรียบร้อยแล้วจะบอกว่าการค้าส่งและค้าปลีกเกือบทั้งประเทศ อยู่ในกำมือของบริษัทเดียวก็ว่าได้ การแข่งขันราคาสินค้าก็หมดไป จะตั้งราคาบวกกำไรอย่างไรก็ได้เพราะทุกอย่างอยู่ในมือหมดแล้วไม่ต่างกับแม็กซิโกและอาเจนติน่า นอกจากธุรกิจการสื่อสาร ผู้ให้บริการเครือข่า่ยโทรศัพท์นับล้านหมายเลข เคเบิลทีวีรายใหญ่ที่สุด เวลานี้ ซีพี บุกเข้าจับธุรกิจ ลอจิสติกส์ส่งของแข่งกับไปรษณีย์ไทย และกำลังจะมีธนาคารของตัวเองที่ทำธุรกรรมการเงินได้ในร้านสะดวกซื้อตลอด 24ชั่วโมง สามารถออกเครดิตการจับจ่ายได้จนถึงระดับล่าง และในเวลานี้กำลังมีความสนใจจะเข้าไปจับการลงทุนในระบบรถไฟระบบใหม่ที่กำลังจะสร้างอีก

ประเทศไทยยังเหลืออะไรอีก ตั้งแต่สังคมพื้นฐานเกษตรกรก็โดน ซีพี เข้าคุมกลไกทั้งหมดตั้งแต่ การผลิต การตลาด ทั้งซื้อและขาย จนเกษตรกรกลายเป็นกรรมกรราคาถูกรับจ้างปลูกหรือผลิตในที่ดินของตัวเอง สังคมพื้นฐานในเมืองก็โดนแทรกแซงการค้าปลีกจนไม่เหลือร้านค้าปลีกประจำถิ่นอีกต่อไปแล้ว สังคมพื้นฐานอุตสาหกรรมการผลิตรายย่อยก็โดนแทรกแซงจากการกีดกันสินค้า ลอกเลียนสินค้าออกขายแข่ง แม้กระทั่ง ถล่มราคาขายถูกกว่าทุนจนรายย่อยอยู่ไม่ได้ แล้วก็ขึ้นราคากลับสู่ปกติเมื่อไร้คู่แข่งแล้ว

รวมถึงปัญหาทำลายสิ่งแวดล้อมสนับสนุนทางอ้อมให้เกษตรกรบุกพื้นที่ป่าชุมชนที่เป็นพื้นที่ภูเขาเพื่อปลูกข้าวโพดและเผาซากไร่เก่าจนปัญหาควันไฟกลายเป็นปัญหาใหญ่ แม้กระทั่งสนับสนุนประมงอวนรุนผิดกฎหมายทางอ้อมที่ทำลายตัวอ่อนของสัตว์น้ำโดยรับซื้อปลาเล็กปลาน้อยที่ยังไม่โตเต็มวัยมาเข้าโรงงานทำอาหารสัตว์

มันเป็นไปไม่ได้เลยที่ในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมารัฐบาลและนักแสวงโชคทางการเมืองที่เปลี่ยนหน้ากันขึ้นมาบริหารประเทศจะมองไม่เห็นไม่รับรู้ผลกระทบทางด้าน เศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม และการเมือง จากการผูกขาดการค้าของ ซีพี แต่ไม่เคยมีรัฐบาลไหนจัดการกับปัญหาการผูกขาดอันนี้ ทั้งที่ประเทศเจริญแล้วที่มีกฎหมายดูแลประชาชนดีๆ เขามีกฎหมายป้องกันการผูกขาดการค้าทั้งนั้น ไม่ปล่อยให้บริษัทไหนหรือตระกูลใดกำอนาคตทางธุรกิจผูกขาดทั้งประเทศจนยิ่งใหญ่ได้ขนาดนี้

แต่สิ่งหนึ่งที่ผมเชื่อคือ คนไทยมีเลือดนักสู้ไม่เหมือนคน แม็กซิกัน หรือ อาเจนไตน์ ที่คนไทยจะออกมาสู้ก่อนที่หลังจะชนฝา สักวันในเร็วๆนี้ถ้า ซีพี ยังทำเรื่องเอาเปรียบสังคมออกมาเรื่อยๆ วันนั้นคนไทยอาจจะลุกขึ้นมาสู้กับ ซีพี ..... ถ้ารัฐบาลยังพึ่งไม่ได้ แม้แต่รัฐบาลทหารปัจจุบันนี้ก็ตาม ถ้าไม่จัดการเรื่องนี้ ผมคิดว่าประชาชนอาจจะต้องจับมือกันลุกขึ้นมาจัดการธุรกิจผูกขาดกันเอง

(ภิรมย์ ศรีจันทร์:ประเทศไทยมี พรบ.การแข่งขันทางการค้า พ.ศ.2542ใช้บังคับอยู่นานแล้ว มีบทบัญญัติที่จะนำมาใช้แก้ไขได้ แต่ไม่เคยมีรัฐบาลใดทำ จะเป็นอย่างที่ว่ากันหรือไม่ว่า CP ไม่ได้มีแค่อำนาจเหนือตลาดเท่านั้น แต่มีอำนาจเหนือรัฐบาลทุกรัฐบาลอีกด้วย)