น้ำท่วมครั้งนี้
เราควรตัดสินอย่างไร?
แบบประเมินการจัดการมหันตภัยน้ำท่วมกรุงเทพฯ 100 คะแนน
ลองวางความชอบ–ไม่ชอบไว้ข้าง ๆ ชั่วคราว แล้วพิจารณาทีละเรื่องด้วยหลักการ เหตุผล และหลักฐาน
ก่อนเริ่ม: เรากำลังประเมินอะไร?
แบบประเมินนี้ไม่ได้ถามว่า “คุณชอบผู้บริหารหรือไม่?” และไม่ได้ถือเอาเพียงว่า “น้ำท่วมมาก = บริหารล้มเหลว”
ภัยพิบัติเกิดจากองค์ประกอบหลายด้าน ทั้งความรุนแรงของภัย พื้นที่และประชากรที่เผชิญภัย ความเปราะบางของระบบ ตลอดจนความสามารถของผู้รับผิดชอบในการป้องกัน รับมือ และฟื้นฟู
เพราะฉะนั้น คำถามที่เป็นธรรมกว่าไม่ใช่เพียงว่า “น้ำท่วมหรือไม่?” แต่คือ “เมื่อเผชิญภัยระดับนี้ ผู้มีหน้าที่รับผิดชอบทำสิ่งที่ควรทำได้ดีเพียงใด?”
ก่อนดูเกณฑ์ทั้ง 10 ข้อ
จากความรู้สึกที่คุณมีอยู่ขณะนี้ คุณคิดว่าการจัดการน้ำท่วมครั้งนี้เป็นอย่างไร?
ไม่มีคำตอบถูกหรือผิด เราจะกลับมาดูความเห็นนี้อีกครั้งหลังจากประเมินทีละด้าน
ก่อนเปิดคะแนนรวม
หลังจากพิจารณาทีละด้านแล้ว ความเห็นของคุณเปลี่ยนจากก่อนเริ่มหรือไม่?
ในการให้คะแนน คุณรู้สึกว่าตนเองใช้สิ่งใดมากที่สุด?
ผลการประเมิน
ข้อคิดปิดท้าย: คะแนนไม่สำคัญเท่าวิธีที่เราได้คะแนนนั้นมา
คนสองคนอาจประเมินเหตุการณ์เดียวกันแล้วได้คะแนนต่างกันมาก และนั่นไม่ใช่ปัญหา หากทั้งสองฝ่ายยินดีอธิบายว่า ใช้เกณฑ์อะไร ใช้ข้อมูลอะไร และเหตุใดจึงให้คะแนนเช่นนั้น
ประชาธิปไตยที่มีคุณภาพไม่ได้ต้องการประชาชนที่คิดเหมือนกันทั้งหมด หากแต่ต้องการพลเมืองที่สามารถแยกความรู้สึกออกจากข้อเท็จจริง ตั้งคำถามกับข้อมูล ตรวจสอบข้อกล่าวหา และพร้อมแก้ไขความเห็นของตนเมื่อหลักฐานเปลี่ยนไป
การคิดอย่างมีเหตุผลไม่ได้หมายความว่าเราต้องเปลี่ยนความเห็นทุกครั้ง แต่หมายความว่าเราควรรู้ว่า “เพราะอะไร” เราจึงเชื่อและตัดสินเช่นนั้น
หากคุณไม่ชอบผู้บริหารอยู่ก่อน แล้วประเมินอย่างมีหลักฐานจนได้ 35 คะแนน คะแนนนั้นก็มีความหมาย หากคุณชื่นชมผู้บริหารอยู่ก่อน แล้วตรวจสอบครบถ้วนจนได้ 82 คะแนน คะแนนนั้นก็มีความหมายเช่นกัน
แต่ถ้าเราให้ 0 หรือ 100 เพียงเพราะรู้ก่อนแล้วว่า “ฝ่ายนี้คือคนที่ฉันเกลียด” หรือ “ฝ่ายนี้คือคนที่ฉันเชียร์” เราอาจไม่ได้กำลังประเมินการจัดการภัยพิบัติเลย หากกำลังใช้เหตุการณ์นั้นเป็นเพียงเครื่องยืนยันความเชื่อเดิมของเรา หรือที่เรียกว่า อคติยืนยันความเชื่อเดิม (confirmation bias)
และบางครั้ง คำตอบที่ซื่อตรงต่อความจริงที่สุดอาจเป็นเพียงว่า “ข้อมูลที่ฉันมีอยู่ยังไม่เพียงพอที่จะตัดสิน”
การยอมรับว่ายังไม่รู้ ไม่ใช่ความพ่ายแพ้ของปัญญา หากเป็นจุดเริ่มต้นของการแสวงหาความรู้ที่รับผิดชอบกว่าเดิม
ก่อนตัดสินคน — ตั้งเกณฑ์
ก่อนให้คะแนน — หาหลักฐาน
ก่อนเชื่อ — ถามว่าเรารู้ได้อย่างไร