Alex Krainer vs. Michael Doran — การปะทะของกรอบคิดภูมิรัฐศาสตร์อิหร่าน
ตัวตนและสังกัด
Krainer คือนักวิเคราะห์ตลาดอิสระ อดีตผู้จัดการกองทุนเฮดจ์ฟันด์ชาวโครเอเชีย เขียนบน Substack ไม่สังกัดสถาบันใด และออกสื่อในวงแวดล้อมของฝ่าย "multipolar left/realist" ร่วมกับ Glenn Diesen
Doran คือนักวิชาการนโยบายต่างประเทศ Senior Fellow ที่ Hudson Institute วอชิงตัน เคยดำรงตำแหน่ง Senior Director ใน NSC ยุค George W. Bush รับผิดชอบการออกแบบยุทธศาสตร์ตะวันออกกลาง รวมถึงนโยบายต่ออิหร่านและซีเรีย เขาเป็นส่วนหนึ่งของกระแสหลัก foreign policy establishment ฝ่ายอนุรักษ์นิยมอเมริกัน
1. สงครามคืออะไรในแก่นแท้?
Krainer: สงครามต่ออิหร่านไม่ใช่เรื่องนิวเคลียร์ ไม่ใช่เรื่องสิทธิมนุษยชน ไม่ใช่เรื่องการก่อการร้าย สิ่งเหล่านั้นคือ "ข้ออ้างที่ยอมรับได้" เท่านั้น เป้าหมายแท้จริงคือการพิทักษ์อำนาจครอบงำ (hegemony) ของจักรวรรดิเหนือยูเรเชีย ซึ่งเป็นเป้าหมายเดียวกับสงครามในยูเครนและความขัดแย้งที่คุกรุ่นทั่วเอเชียและแอฟริกา
Doran: สงครามเป็นการตอบสนองต่อภัยคุกคามจริงและเป็นรูปธรรม ปัญหาในตะวันออกกลางรวมลงที่จุดเดียวคือ "การขยายอำนาจของอิหร่าน" และยุทธศาสตร์เดียวที่มีค่าพอให้ดำเนินการคือการหนุนหลังอิสราเอล ซาอุดีอาระเบีย และตุรกีเพื่อถ่วงดุลอำนาจอิหร่าน สำหรับเขา ภัยนั้นเป็นจริง ไม่ใช่ข้ออ้าง
จุดปะทะ: Krainer มองจากโครงสร้างมหภาค ถอยออกมาไกลจนกระทั่งอิหร่านเองกลายเป็นเพียง "หมากบนกระดาน" ของการต่อสู้เรื่อง Eurasia Doran มองจากภูมิภาคและภัยคุกคามที่จับต้องได้ เขาถือว่าโครงสร้าง Mackinderian แบบ Krainer คือการหลีกเลี่ยงความรับผิดชอบของระบอบอิหร่านที่มีต่อการก่อความไม่สงบในภูมิภาค
2. ใครคือผู้รุกรานในสงครามนี้?
Krainer: สหรัฐฯ และอิสราเอลคือผู้ดำเนินการจักรวรรดิ อิหร่านคือส่วนหนึ่งของ Pivot Area ที่ต้องถูกล้อมปราบเพื่อไม่ให้เชื่อมต่อกับมหาอำนาจบก อิหร่านจึง "ยอมแพ้ไม่ได้" เช่นเดียวกับรัสเซียและจีน เพราะทั้งสามกำลังต้านทานการขยายตัวของจักรวรรดิ
Doran: ระบอบอิหร่านคือนักแสดงที่มีเป้าหมายเชิงรุกของตัวเอง ไม่ใช่เพียงเหยื่อของจักรวรรดิ Khamenei ประกาศชัยชนะหลังหยุดยิง อ้างว่าการโจมตีฐาน Al Udeid คือ "การตบหน้าครั้งรุนแรง" ต่ออเมริกา ซึ่งแสดงให้เห็นว่าเตหะรานมีวาระของตัวเองอย่างชัดเจน
จุดปะทะ: Krainer "ยกเว้น" พฤติกรรมของระบอบอิหร่านออกจากการวิเคราะห์ในฐานะ "เรื่องเล่าของจักรวรรดิ" Doran ถือว่าการยกเว้นแบบนั้นคือการหลับตาต่อเจตนารมณ์ที่แท้จริงของเตหะราน
3. ผลลัพธ์ของสงคราม: แพ้หรือชนะ?
Krainer: สงครามนี้คือหลักฐานการเสื่อมโทรมของจักรวรรดิ การโจมตีทางรถไฟจีน–อิหร่านสะท้อนถึงความกระวนกระวายของจักรวรรดิที่รู้ว่ากำลังสูญเสียการควบคุม เขาเตือนว่าสงครามยืดเยื้อจะสิ้นเปลืองพลังอเมริกัน และ multipolarity กำลังก่อตัวขึ้นโดยไม่ย้อนกลับ
Doran: มีมุมมองตรงกันข้ามอย่างสิ้นเชิง เขาโต้แย้งว่านักวิเคราะห์ที่ตั้งคำถามต่อความสำเร็จของสหรัฐฯ โดยอ้างว่าอิหร่านยังไม่ยอมแพ้นั้น "กำลังทำผิดพลาดอย่างใหญ่หลวง" เพราะการวิเคราะห์ที่ถูกต้องต้องดูที่การทำลายหรือลดทอนความสามารถทางทหารของอิหร่าน ไม่ใช่การยอมจำนนอย่างไม่มีเงื่อนไข
จุดปะทะ: นี่คือจุดที่สองฝ่ายไม่แค่เห็นต่าง แต่ใช้ข้อเท็จจริงเดียวกันเพื่อสรุปผลตรงกันข้ามกัน Krainer เห็นการที่อิหร่านยังยืนหยัดเป็น "หลักฐานว่าจักรวรรดิไม่สามารถบดขยี้ได้" Doran เห็นสิ่งเดียวกันและบอกว่า "นั่นแหละคือลักษณะของชัยชนะในตะวันออกกลาง"
4. จีนและรัสเซียอยู่ตรงไหน?
Krainer: รัสเซีย จีน และอิหร่านคือแกนกลางของการต้านทานเชิงโครงสร้างร่วมกัน พวกเขายืนอยู่ฝั่งเดียวกันโดยธรรมชาติในฐานะ "ประเทศ Pivot Area" ที่ต้องสร้าง multipolarity ด้วยกัน
Doran: มองประเด็นจีน–อิหร่านอย่างตรงไปตรงมาในแง่ยุทธศาสตร์ การยึด Kharg Island จะดึงไพ่สำคัญออกจากมือจีน เพราะน้ำมันอิหร่านเกือบทั้งหมดส่งออกไปจีนในราคาลดพิเศษ หาก Trump ควบคุมแหล่งนั้นได้ เขาจะนั่งโต๊ะเจรจากับ Xi Jinping ด้วยมือที่แข็งกว่า สำหรับ Doran จีนไม่ใช่พันธมิตรอุดมการณ์ร่วมกับอิหร่าน แต่เป็นคู่แข่งที่ต้องถ่วงดุล
5. บทบาทของอิสราเอล
Krainer: อิสราเอลคือเครื่องมือ (proxy) ของจักรวรรดิอเมริกัน ทำหน้าที่เป็น "จุดวิกฤต" ตามแผน Mackinder เพื่อบีบมหาอำนาจบกให้สิ้นเปลืองพลัง
Doran: มองอิสราเอลเป็น "สินทรัพย์ทางยุทธศาสตร์" ของอเมริกา ไม่ใช่ภาระ อ้างอิงบทเรียนจากยุค Nixon–Kissinger ที่เข้าใจว่ากำลังทหารของอิสราเอลสามารถใช้กดดันรัฐที่อยู่ใต้อิทธิพลโซเวียตได้ อิสราเอลในทัศนะของ Doran ไม่ใช่หุ่นที่ถูกควบคุม แต่เป็นพันธมิตรที่มีผลประโยชน์ร่วมกัน
สรุปเปรียบเทียบ: อคติและจุดอ่อนของแต่ละฝ่าย
| ประเด็น | Krainer | Doran |
|---|---|---|
| กรอบหลัก | Mackinderian Anti-imperialism | Middle East Realpolitik |
| สาเหตุสงคราม | Eurasian hegemony | Iranian expansionism |
| อิสราเอล | เครื่องมือจักรวรรดิ | สินทรัพย์ยุทธศาสตร์ |
| จีน–รัสเซีย | พันธมิตรต้านทาน | คู่แข่งที่ต้องจัดการ |
| ผลสงคราม | จักรวรรดิกำลังพ่ายแพ้ | สหรัฐฯ กำลังชนะบนคะแนน |
| จุดอ่อน | มองข้ามความโหดร้ายของระบอบอิหร่านเอง | มองข้ามต้นทุนระยะยาวและ blowback |
ทั้งสองคนใช้กรอบที่ตอบสนองฐานผู้ฟังของตัวเองอย่างสมบูรณ์แบบ Krainer พูดกับคนที่เชื่อว่าสหรัฐฯ คือผู้นำความโกลาหล Doran พูดกับคนที่เชื่อว่าการถ่วงดุลอิหร่านคือภารกิจที่ยังไม่เสร็จ ความจริงที่น่าสนใจคือพวกเขาไม่มีวันโต้วาทีกันโดยตรงได้จริง เพราะไม่ได้เห็นต่างในระดับข้อเท็จจริง แต่เห็นต่างในระดับที่ลึกกว่า — "โลกนี้ทำงานอย่างไร"
