20 ความผิดปกติของการเมืองไทย

คันฉ่องส่องไทย: ภาพสะท้อนโครงสร้าง กลไก และพฤติกรรมที่บิดเบือนหลักประชาธิปไตยและสิทธิมนุษยชน

1. การสืบทอดอำนาจผ่านกลไกนอกระบบเลือกตั้ง

การออกแบบกติกาที่เปิดช่องให้กลุ่มที่ไม่ได้มาจากเสียงประชาชนมีอำนาจกำหนดผู้นำประเทศ ทำให้หลักอำนาจอธิปไตยของปวงชนถูกลดทอนในทางปฏิบัติ แม้จะยังมีการเลือกตั้งก็ตาม

2. ศูนย์อำนาจที่ไม่ต้องรับผิดชอบต่อสาธารณะ

เมื่อมีอำนาจกำหนดทิศทางรัฐโดยไม่อยู่ภายใต้กลไกตรวจสอบและความรับผิดทางการเมือง ระบบดุลยภาพย่อมเสียสมดุล และความโปร่งใสย่อมหดตัว

3. รัฐธรรมนูญที่ออกแบบเพื่อคงอำนาจ

รัฐธรรมนูญควรเป็นสัญญาประชาคม แต่หากเป็นผลผลิตของผู้ยึดอำนาจและกำหนดโครงสร้างเพื่อควบคุมเสียงประชาชน ก็ย่อมขัดต่อหลักประชาธิปไตยเชิงสาระ

4. อำนาจขององค์กรแต่งตั้งเหนือองค์กรเลือกตั้ง

เมื่อองค์กรที่ไม่ได้มาจากการเลือกตั้งมีบทบาทชี้ขาดทางการเมือง เสียงประชาชนจะถูกทำให้ด้อยความหมาย

5. การใช้กฎหมายเป็นเครื่องมือทางการเมือง

การตีความหรือบังคับใช้กฎหมายแบบเลือกปฏิบัติทำให้หลักนิติรัฐถูกบิดเบือน และลดความเชื่อมั่นต่อกระบวนการยุติธรรม

6. องค์กรอิสระที่ถูกตั้งคำถามเรื่องความเป็นกลาง

หากองค์กรตรวจสอบถูกมองว่าเลือกข้าง ความชอบธรรมของระบบตรวจสอบถ่วงดุลย่อมสั่นคลอน

7. การจำกัดสิทธิทางการเมืองอย่างไม่สมส่วน

การยุบพรรคหรือเพิกถอนสิทธิ์ทางการเมืองด้วยเกณฑ์ตีความกว้าง อาจกลายเป็นเครื่องมือจำกัดการแข่งขัน

8. บทบาทกองทัพเหนือการควบคุมของพลเรือน

การแทรกแซงทางการเมืองโดยกองทัพทำให้ระบอบประชาธิปไตยไม่มั่นคง และทำลายหลัก civilian supremacy

9. วัฒนธรรมลอยนวลพ้นผิด

เหตุการณ์ละเมิดสิทธิมนุษยชนที่ไม่เคยมีความรับผิดชอบอย่างจริงจัง ทำให้ความยุติธรรมเชิงเปลี่ยนผ่านไม่เกิดขึ้น

10. การจำกัดเสรีภาพการแสดงความคิดเห็น

การใช้กฎหมายความมั่นคงควบคุมการแสดงออกอย่างกว้างขวาง ทำให้พื้นที่สาธารณะหดตัว และบั่นทอนเสรีภาพขั้นพื้นฐาน

11. โครงสร้างเศรษฐกิจผูกขาด

เศรษฐกิจที่พึ่งพาทุนใกล้อำนาจรัฐและการแข่งขันไม่เสรี ทำให้โอกาสไม่เท่าเทียมและลดศักยภาพประเทศในระยะยาว

12. ระบบอุปถัมภ์ในราชการและการเมือง

การแต่งตั้งหรือเลื่อนตำแหน่งตามความใกล้ชิดมากกว่าความสามารถ ทำให้ประสิทธิภาพของรัฐถดถอย

13. การซื้อเสียงและแลกเปลี่ยนผลประโยชน์

เมื่อเสียงประชาชนกลายเป็นสินค้า ความชอบธรรมของการเลือกตั้งย่อมถูกทำลาย

14. การครอบงำข้อมูลข่าวสาร

การควบคุมหรือบิดเบือนข้อมูลทำให้ประชาชนไม่สามารถตัดสินใจบนฐานข้อมูลที่ครบถ้วน

15. การตีตราผู้เห็นต่าง

การสร้างวาทกรรมแบ่งแยกทำลายพื้นที่สนทนาในสังคม และขัดต่อหลัก pluralism

16. กระบวนการยุติธรรมที่ไม่สม่ำเสมอ

ความล่าช้าหรือการเลือกปฏิบัติในคดีการเมืองลดความเชื่อมั่นในศาลและหลักความเสมอภาค

17. การรวมศูนย์อำนาจเกินควร

การจำกัดอำนาจท้องถิ่นทำให้ประชาชนไม่สามารถกำหนดอนาคตของพื้นที่ตนเองได้อย่างแท้จริง

18. ความจงรักภักดีเหนือหลักเหตุผล

เมื่อความจงรักภักดีถูกใช้เป็นเกราะคุ้มกันการตรวจสอบ ความรับผิดชอบต่อสาธารณะจะลดลง

19. การศึกษาไม่ส่งเสริมการคิดเชิงวิพากษ์

ระบบการศึกษาที่หลีกเลี่ยงการตั้งคำถามต่ออำนาจ ทำให้พลเมืองขาดทักษะตรวจสอบและถ่วงดุล

20. ความเคยชินต่อความผิดปกติ

สิ่งที่อันตรายที่สุดคือการที่สังคมยอมรับสิ่งเหล่านี้เป็นเรื่องปกติ เมื่อความผิดปกติกลายเป็นความธรรมดา ประชาธิปไตยจะเหลือเพียงเปลือก

ประเทศที่ฟื้นตัวได้ ไม่ใช่ประเทศที่ไม่มีปัญหา แต่คือประเทศที่กล้ามองความจริงอย่างตรงไปตรงมา และพร้อมปฏิรูปโครงสร้างที่บิดเบือนความยุติธรรม