วัด “ความเป็นนโยบายเชิงโครงสร้าง” : พรรคก้าวไกล (2566) → พรรคประชาชน (2569) และเพื่อไทย (2566 → 2569)

โจทย์ เจาะ 5 โหนดอำนาจ: องค์กรอิสระ, กองทัพ, กลไกราชการ, เศรษฐกิจทุนกินรวบ, สถาบันกษัตริย์/กรอบกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

เปรียบเทียบ “สองปีก่อนหน้า” (เลือกตั้ง 2566) vs “ล่าสุด” (เลือกตั้ง 8 ก.พ. 2569)

หมายเหตุด้านข้อมูล: สำหรับ “พรรคประชาชน 2569” ใช้เว็บไซต์นโยบายทางการของพรรคประชาชนเป็นฐานหลัก (มีรายละเอียดเป็นหน้ารายการนโยบาย) ส่วน “เพื่อไทย 2569” หน้าแคมเปญ election.ptp.or.th ถูกเรนเดอร์ด้วยสคริปต์จนดึงข้อความตรงๆ ไม่ได้ในเครื่องมืออ่านเว็บนี้ จึงยึด “หน้านโยบายหลักบนเว็บพรรค” และข่าว/เวทีสื่อสารของพรรคประกอบ (ดูเชิงอรรถ)

1) เกณฑ์ให้คะแนนเชิงโครงสร้าง (0–5)

นิยาม “เชิงโครงสร้าง” = แตะ “กลไก/อำนาจ/ที่มา/ความรับผิดรับชอบ (accountability)” ของสถาบัน มากกว่ามาตรการปลายเหตุหรือเชิงงบประมาณเพียงอย่างเดียว

คะแนน	เกณฑ์ตีความ
0	ไม่แตะ/หลีกเลี่ยงประเด็นโครงสร้าง
1	แตะเชิงวาทกรรม/หลักการ แต่ไม่เสนอกลไกเปลี่ยนแปลง
2	มีมาตรการปรับปรุงบางส่วน (incremental) แต่ยังไม่ “เปลี่ยนเกม”
3	มีข้อเสนอปรับโครงสร้างที่จับต้องได้ (กฎหมาย/สถาบัน/ที่มา/ขอบเขตอำนาจ) ระดับ “มีนัยสำคัญ”
4	ปรับโครงสร้างลึก + แตะอำนาจสูง/กลไกคานอำนาจที่เป็นปัญหา พร้อมดีไซน์การเปลี่ยนผ่าน
5	ปฏิรูปแกนกลาง/กติกาสูงสุดแบบเป็นระบบ ครอบคลุมความเสี่ยงเชิงการเมืองและมีชุดกลไกกำกับติดตาม

วิธีอ่านคะแนน: “สูง” ไม่ได้แปลว่า “ทำได้จริง” ในทันที แต่สะท้อนว่า “ชนโครงสร้าง” มากเพียงใด และมีดีไซน์กลไกมากน้อยแค่ไหน

2) สรุปภาพรวมคะแนน (2566 → 2569)

มิติ	ก้าวไกล 2566	ประชาชน 2569	เพื่อไทย 2566	เพื่อไทย 2569 (หลักฐานบนเว็บพรรค)
องค์กรอิสระ / ศาล รธน.	4	4	2–3	2–3
กองทัพ	4	4	2–3	2–3
ราชการ/ระบบรัฐ	3	4	2	2
ทุนกินรวบ / ผูกขาด	4	3	2	2
สถาบันกษัตริย์/112	4 (มีข้อเสนอเฉพาะ)	1–2 (ไม่พบในชุดนโยบายเลือกตั้งบนเว็บนโยบาย)	1 (ยืนยันกรอบเดิม)	1 (ยืนยันกรอบเดิม)

แก่นภาพรวม: ใน 2566 “ก้าวไกล” วางแพ็กเกจปฏิรูปเชิงสถาบันค่อนข้างชัดหลายจุด (รวมถึงประเด็นอ่อนไหวอย่าง 112) ขณะที่ 2569 “พรรคประชาชน” ยังคงภาษาปฏิรูปสถาบันในเรื่องรัฐธรรมนูญ-องค์กรอิสระ-กองทัพ-ราชการ แต่ใน “ประเด็นสถาบันกษัตริย์/112” ไม่ปรากฏเป็นนโยบายหาเสียงในเว็บไซต์นโยบายเลือกตั้งของพรรค (อย่างน้อยในหน้าที่ตรวจสอบได้) ทำให้คะแนนมิตินี้ลดลงเมื่อเทียบกับ 2566

3) เจาะทีละมิติ: ก้าวไกล 2566 → พรรคประชาชน 2569

3.1 องค์กรอิสระ / ศาลรัฐธรรมนูญ

ก้าวไกล 2566 4/5

• ฐานคิด: รัฐธรรมนูญ 2560 ทำให้สถาบันที่ไม่ยึดโยงประชาชนมีอำนาจกว้างและคานอำนาจรัฐบาลจากการเลือกตั้ง (แนวคิด “รื้อกลไกสืบทอดอำนาจ”) (อ้างอิง: หน้า “รัฐธรรมนูญใหม่ทั้งฉบับ/แก้รัฐธรรมนูญ” ของก้าวไกล)
• มี “นโยบายรายองค์กร” เช่น ป.ป.ช. ให้ยึดโยงประชาชน/ลดปัญหาความเป็นกลาง-ความรับผิดรับชอบ (อ้างอิง: หน้านโยบาย ป.ป.ช. ของก้าวไกล)

พรรคประชาชน 2569 4/5

• ระบุชัดว่า “ยกเครื่ององค์กรอิสระ” และทบทวนขอบเขตอำนาจ/ที่มา/การผูกขาดการคัดเลือก พร้อมออกแบบให้ “ถูกตรวจสอบได้โดยประชาชน” ในกรอบทำรัฐธรรมนูญใหม่ (อ้างอิง: นโยบาย “จัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ฉบับประชาชน”)
• ยังคงน้ำหนัก “แก้กติกาสูงสุด” เป็นเครื่องมือจัดระเบียบองค์กรอิสระ/ศาล รธน. มากกว่าการแก้รายชิ้นเล็กๆ

อ่านเป็นแนวโน้ม: ความ “เชิงสถาบัน” ในเรื่ององค์กรอิสระยังสูงต่อเนื่อง (2566 → 2569) แต่ 2569 เน้นผ่านกรอบรัฐธรรมนูญใหม่เป็นแกนหลัก

3.2 กองทัพ

ก้าวไกล 2566 4/5

• แพ็กเกจปฏิรูป “พลเรือนอยู่เหนือกองทัพ/ทหารอาชีพ/โปร่งใส” ปรากฏเป็นชุดนโยบายกว้างในแพลตฟอร์ม (หน้าแคตตาล็อกนโยบายก้าวไกล) และมีประเด็นเกี่ยวกับการถ่วงดุลการใช้อำนาจรัฐ (บริบทเชื่อมกับรัฐธรรมนูญ 2560)

พรรคประชาชน 2569 4/5

• ประกาศกรอบชัด: “รัฐบาลพลเรือนอยู่เหนือกองทัพ” + “ทหารมืออาชีพ” (หน้า “กองทัพทันสมัย”)
• มีรายการย่อยที่แตะโครงสร้างจริง เช่น “ยกเลิกบังคับการเกณฑ์ทหาร สู่ทหารอาชีพ” และ “ลดนายพล เพิ่มสวัสดิการทหารชั้นผู้น้อย” (หน้า “ประสิทธิภาพ เป็นทหารมืออาชีพ”)
• มีหัวข้อความโปร่งใสและการตรวจสอบ เช่น “ปฏิรูปกระบวนการยุติธรรมของกองทัพ (ศาลทหาร)” และการทำให้สื่อ/คลื่นความถี่กองทัพตรวจสอบได้ (หน้า “โปร่งใส ตรวจสอบได้”)

อ่านเป็นแนวโน้ม: มิติกองทัพยัง “สูงและต่อเนื่อง” และ 2569 มีการจัดหมวด/แตกย่อยเป็นชิ้นนโยบายที่ชัดขึ้นในเว็บนโยบาย

3.3 กลไกราชการ/รัฐ (bureaucratic state)

ก้าวไกล 2566 3/5

• มีนโยบายกระจายอำนาจและชี้ “อุปสรรคเชิงระบบ” เช่น การตีความขององค์กรตรวจสอบที่ทำให้ท้องถิ่นทำงานยาก (ตัวอย่างเชิงกลไกในนโยบายท้องถิ่น)
• โทนหลัก: ลดรัฐรวมศูนย์/ลดอำนาจดุลพินิจ/เพิ่มสมรรถนะรัฐ

พรรคประชาชน 2569 4/5

• ประกาศเป้าหมาย “ยกระดับภาครัฐสู่รัฐบาลแพลตฟอร์ม/รัฐแพลตฟอร์ม” และปฏิรูปบุคลากร-โครงสร้าง-กฎระเบียบ รวมถึงรัฐวิสาหกิจ (หน้า “รัฐทันโลก ราชการทันสมัย”)
• มีนโยบายเฉพาะ “ปฏิรูปโครงสร้างระบบราชการ” ที่ชี้การยุบรวม ลดซ้ำซ้อน ล้างกฎล้าสมัย และประเมินผลจากคุณภาพชีวิตประชาชน (หน้า “ปฏิรูปโครงสร้างระบบราชการ”)

อ่านเป็นแนวโน้ม: 2569 “เข้มขึ้น” ในการนิยามโมเดลรัฐสมัยใหม่ (platform state) และแตกเป็นก้อนนโยบายปฏิรูปราชการที่เป็นระบบมากขึ้น

3.4 โครงสร้างเศรษฐกิจทุนกินรวบ/ผูกขาด

ก้าวไกล 2566 4/5

• มีข้อเสนอแก้กติกาแข่งขันทางการค้า “ทลายทุนผูกขาด” เป็นนโยบายเฉพาะ พร้อมรายการเครื่องมือเชิงกฎหมาย (เช่น ยกเลิกข้อยกเว้นรัฐวิสาหกิจ/เพิ่มสิทธิอุทธรณ์/เผยแพร่คำวินิจฉัย ฯลฯ) (หน้านโยบาย “ปรับปรุงกฎหมายแข่งขันทางการค้า ทลายทุนผูกขาด”)

พรรคประชาชน 2569 3/5

• กรอบ “เศรษฐกิจที่เป็นธรรม” ระบุการบังคับใช้กติกาการค้าที่รัดกุมและเป็นธรรม และโยงกับการลดการผูกขาด/การทุจริตในบางระบบ เช่น “จัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ” ที่ชี้ความเสี่ยง “ทุจริตและการผูกขาด” พร้อมตัวเลขมูลค่าจัดซื้อจัดจ้าง (หน้า “ปฏิรูปการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ”)
• แต่ในหน้าแนะนำหมวด “เศรษฐกิจที่เป็นธรรม” ภาษายังเป็นกรอบกว้าง (กติกาเป็นธรรม/กำกับตลาดทุน/ปรับโครงสร้างพลังงาน) มากกว่ารายการ “anti-monopoly toolkit” แบบตรงๆ เท่าบางชิ้นของ 2566

อ่านเป็นแนวโน้ม: ยังแตะ “กติกา” แต่ “ความคมของชุดทลายทุนผูกขาดแบบกฎหมายแข่งขันทางการค้า” เห็นเด่นชัดกว่าในฝั่ง 2566

3.5 สถาบันกษัตริย์/มาตรา 112 และกรอบกฎหมายเกี่ยวเนื่อง

ก้าวไกล 2566 4/5

• มี “ข้อเสนอเชิงนิติบัญญัติ” เกี่ยวกับมาตรา 112 ที่ถูกบันทึกเป็นร่าง/ข้อเสนอชัดเจน (เช่น โครงสร้างหมวดความผิด/การย้ายหมวด/การออกแบบฐานความผิด) แม้ข้อเสนอนี้ถูกถกเถียงสูงและมีความเสี่ยงทางการเมือง (สรุปเชิงเอกสาร: iLaw)
• พื้นที่สาธารณะช่วงเลือกตั้ง 2566 มีการดีเบตจุดยืนต่อ 112 ระหว่างพรรคการเมือง (สรุปเวทีดีเบต: ประชาไท)

พรรคประชาชน 2569 1–2/5

• จากการไล่ตรวจ “เว็บไซต์นโยบายเลือกตั้ง 2569” ของพรรคประชาชน (หมวดประชาธิปไตย/รัฐธรรมนูญ/สิทธิ/นิรโทษกรรม/กองทัพ/ยุติธรรม) ยัง ไม่พบ นโยบายหาเสียงที่ระบุชัดเรื่อง “มาตรา 112/การปฏิรูปสถาบันกษัตริย์” ในหน้าที่เข้าถึงได้โดยตรง
• อย่างไรก็ดี พรรคประชาชนมีนโยบาย “นิรโทษกรรมประชาชนคดีการเมือง” ตั้งแต่ปี 2549 ถึงปัจจุบัน (ไม่นิรโทษผู้ทำรัฐประหาร/การสลายชุมนุมเกินกว่าเหตุ) ซึ่งอาจเกี่ยวพันทางอ้อมกับสภาพปัญหาคดีการเมือง แต่ไม่ได้เท่ากับการแก้ฐานกฎหมายเฉพาะเรื่องสถาบันฯ

ข้อสรุปเชิงโครงสร้าง: มิติ “สถาบันกษัตริย์/112” เป็นจุดที่ “ลดความชัด/ลดระดับความเสี่ยงในนโยบายหาเสียง” เมื่อเทียบ 2566 → 2569 (อย่างน้อยในเอกสารนโยบายเลือกตั้งบนเว็บนโยบาย)

4) เจาะทีละมิติ: เพื่อไทย 2566 → เพื่อไทย 2569 (เท่าที่ตรวจสอบได้จากเว็บพรรค)

4.1 จุดแข็งของเพื่อไทย: “ประกาศแตะโครงสร้าง” ในแพ็กเกจรัฐธรรมนูญ

ใน “หน้านโยบายแก้รัฐธรรมนูญ” ของเพื่อไทย มีการระบุชุดประเด็นโครงสร้างหลายหัวพร้อมกัน ได้แก่

• ทำ “รัฐธรรมนูญฉบับประชาชน” โดยคงระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข และใช้ สสร. จากการเลือกตั้ง + ประชามติ
• พูดถึง “ปฏิรูประบบราชการทั้งระบบ” และ “ปฏิรูปกระบวนการยุติธรรม”
• พูดถึง “องค์กรอิสระ” ให้เป็นอิสระ มีคานอำนาจ และโปร่งใส
• พูดถึง “ปฏิรูปกองทัพเป็นทหารมืออาชีพ” และ “ยกเลิกเกณฑ์ทหารเป็นสมัครใจ”

ทั้งหมดนี้ปรากฏเป็น bullet ที่จับต้องได้ในหน้าเดียว (ดูเชิงอรรถ) จึงทำให้เพื่อไทย “ไม่ถึงกับไม่แตะโครงสร้าง”

4.2 คะแนนเพื่อไทย (ประมาณการตามเอกสารบนเว็บพรรค)

มิติ	คะแนน	เหตุผลย่อ
องค์กรอิสระ	2–3	มีถ้อยคำ “คานอำนาจ/โปร่งใส” แต่ยังไม่เห็นดีไซน์ลึกเรื่อง “ที่มา-ขอบเขตอำนาจ-กลไกตรวจสอบโดยประชาชน” แบบละเอียดเท่าฝั่งพรรคประชาชนในนโยบายรัฐธรรมนูญใหม่
กองทัพ	2–3	มีจุดยืน “ทหารอาชีพ/สมัครใจ” แต่ความลึกด้านโครงสร้างการกำกับ-โปร่งใส-ทรัพยากรยังไม่เห็นเป็นชุดเครื่องมือหลายมิติในหน้าที่ตรวจสอบได้
ราชการ	2	มีคำว่า “ปฏิรูประบบราชการทั้งระบบ/ลดกฎหมาย-ลดขั้นตอน” แต่ยังเป็นกรอบกว้างมากกว่ารายละเอียดเชิงสถาปัตยกรรมรัฐ
ทุนกินรวบ/ผูกขาด	2	ในชุดหลักที่ตรวจได้ทันที เน้นรัฐธรรมนูญ-รัฐ-กองทัพ มากกว่าชุด anti-monopoly แบบกลไกกฎหมายแข่งขันฯ ชัดๆ
สถาบันกษัตริย์/112	1	ยืนยันกรอบ “ประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข” แต่ไม่มีนโยบายหาเสียงที่ชี้การแก้โครงสร้างกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับสถาบันฯ

4.3 แนวโน้ม 2566 → 2569: “เพิ่มขึ้นหรือลดลง?”

เท่าที่ชี้ได้จากหลักฐานที่ตรวจสอบได้ทันที คะแนนเพื่อไทย “ค่อนข้างคงเดิม” ในหัวข้อที่คุณเจาะ (องค์กรอิสระ-กองทัพ-ราชการ-กรอบสถาบันฯ)

• สิ่งที่ “คงเดิม”: ยืนยันแนวรัฐธรรมนูญฉบับประชาชน, ทหารอาชีพ/สมัครใจ, ปฏิรูปราชการแบบกรอบกว้าง และยืนยันกรอบระบอบเดิมเรื่องสถาบันฯ
• สิ่งที่ “ยังไม่เห็นเพิ่มความลึก”: รายละเอียดเชิงสถาบัน (ที่มา/ขอบเขตอำนาจ/กลไกตรวจสอบ) แบบเป็นระบบในหน้าแคตตาล็อกนโยบายที่ตรวจเจอได้ง่าย

มุมวิเคราะห์เสริม: บทวิเคราะห์นโยบายเลือกตั้ง 2569 ของสื่อบางสำนักชี้ว่า “เสียงปฏิรูป” รอบนี้โดยรวมดูแผ่วลงเมื่อเทียบกับก่อนหน้า (ใช้เป็นบริบทประกอบ ไม่ใช่หลักฐานนโยบายรายข้อ)

5) บทสรุปแบบ “คันฉ่องเชิงโครงสร้าง”

1. พรรคประชาชน 2569 ยัง “ชนโครงสร้าง” สูงใน 4 มิติ: รัฐธรรมนูญ-องค์กรอิสระ, กองทัพ, ราชการ, กระบวนการยุติธรรม แต่ ลดความชัด ในมิติสถาบันกษัตริย์/112 เมื่อเทียบกับก้าวไกล 2566 (จากสิ่งที่ปรากฏบนเว็บนโยบายเลือกตั้ง)
2. เพื่อไทย มี “ถ้อยคำแตะโครงสร้าง” ในแพ็กเกจรัฐธรรมนูญ (องค์กรอิสระ/กองทัพ/ราชการ) แต่ความลึกเชิงออกแบบสถาบันยังอยู่ระดับ 2–3 มากกว่าการ “ยกเครื่อง” พร้อมกลไกกำกับละเอียดแบบ 4–5
3. ถ้าคุณต้องการ “เทียบแบบไม่ให้เถียงกันด้วยความรู้สึก” ให้ดู 2 ตัวชี้ขาด:
   • มีการพูดถึง “ที่มา-ขอบเขตอำนาจ-การถูกตรวจสอบได้” ของสถาบัน หรือไม่ (นี่คือแกนโครงสร้าง)
   • มีเครื่องมือระดับกฎหมาย/สถาปัตยกรรมรัฐ ระบุเป็นข้อๆ หรือเป็นเพียงคำประกาศเชิงหลักการ

เชิงอรรถ / แหล่งอ้างอิง (Endnotes)

1. พรรคประชาชน (เลือกตั้ง 2569): นโยบาย “จัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ฉบับประชาชน” (มีถ้อยคำ “ยกเครื่ององค์กรอิสระ” และรายละเอียดเรื่องศาล รธน./องค์กรอิสระ/สว./นิติสงคราม ฯลฯ) — election69.peoplesparty.or.th
2. พรรคประชาชน (เลือกตั้ง 2569): หมวด “กองทัพทันสมัย” และหน้าย่อย “ประสิทธิภาพ เป็นทหารมืออาชีพ” (มีหัวข้อยกเลิกเกณฑ์ทหาร/ลดนายพล ฯลฯ) — กองทัพทันสมัย, ประสิทธิภาพ เป็นทหารมืออาชีพ
3. พรรคประชาชน (เลือกตั้ง 2569): หมวด “ปฏิรูปรัฐและระบบราชการ” และหน้าย่อย “รัฐทันโลก ราชการทันสมัย/ปฏิรูปโครงสร้างระบบราชการ” — รัฐทันโลก ราชการทันสมัย, ปฏิรูปโครงสร้างระบบราชการ
4. พรรคก้าวไกล (เลือกตั้ง 2566): นโยบาย “ปรับปรุงกฎหมายแข่งขันทางการค้า ทลายทุนผูกขาด” — election66.moveforwardparty.org
5. พรรคก้าวไกล: สรุปข้อเสนอแก้ไขมาตรา 112 (เชิงเอกสาร) — iLaw: ilaw.or.th
6. เวที/สรุปจุดยืนพรรคการเมืองต่อมาตรา 112 ช่วงเลือกตั้ง 2566 (บริบทการดีเบตสาธารณะ) — ประชาไท: prachatai.com
7. พรรคเพื่อไทย: หน้านโยบาย “แก้รัฐธรรมนูญ” (มี bullet เรื่ององค์กรอิสระ/ปฏิรูปราชการ/ปฏิรูปกองทัพ-ยกเลิกเกณฑ์ทหารสมัครใจ/คงกรอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข) — ptp.or.th
8. บริบทวิเคราะห์ “เสียงปฏิรูป” ในการเลือกตั้ง 2569 (ใช้เป็นบริบท ไม่ใช่ฐานคะแนนรายข้อ) — The101.world: the101.world

ข้อจำกัดข้อมูลเชิงเทคนิค: หน้า https://election.ptp.or.th/policy ดึงข้อความโดยสคริปต์ ทำให้เครื่องมืออ่านเว็บนี้ไม่สามารถดึงเนื้อหาได้โดยตรง จึงอ้างอิง “หน้าเว็บนโยบายหลักของพรรค” และแหล่งอื่นประกอบ

โดยส่วนตัว ผมเห็นใจพรรคเพื่อไทยและเข้าใจสภาพบังคับเชิงระบอบ แต่ถ้าเราจะแก้ปัญหาประเทศได้ ต้องกล้าแตะโครงสร้างที่แตะได้แล้วทำให้เราเชื่อว่าเท่าที่บอกว่าจะทำนั้น หากทำได้ประเทศจะขยับไปข้างหน้า